Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programının Matematik Öğrenme Çıktılarının Solo Taksonomisi Perspektifinden İncelenmesi
DOI:
https://doi.org/10.33308/26674874.2026401909Anahtar Kelimeler:
Okul Öncesi Eğitim Programı- Erken Matematik- SOLO Taksonomisi- Türkiye Yüzyılı Maarif ModeliÖzet
Kaliteli eğitim programlarıyla desteklenen matematik eğitimi, çocukların bilişsel yeteneklerini geliştirerek bireysel ve toplumsal ilerlemeye katkıda bulunmaktadır. Bu doğrultuda araştırma Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı’nda yer alan Matematik Alan Becerilerinde yer alan Öğrenme Çıktılarının SOLO taksonomisi perspektifinden incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma, nitel araştırma yaklaşımı temel alınarak gerçekleştirilmiş ve doküman incelemesi deseni kullanılmıştır. Çalışmanın verileri, MEB tarafından 2024 yılında yayımlanan ve 2025-2026 eğitim-öğretim yılında kademeli olarak uygulanmaya başlanan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı Matematik Öğrenme Çıktılarından derlenmiştir. Araştırmanın verileri içerik analizi ile analiz edilmiştir. SOLO taksonomisi, hiyerarşik bir düzen içerisinde bulunan “yapı öncesi, tek yönlü yapı, çok yönlü yapı, ilişkisel yapı ve soyutlanmış yapı” olmak üzere beş farklı düzeyden oluşmaktadır. Araştırmada programda yer alan matematik öğrenme çıktıları 36-48, 48-60 ve 60-72 aylık yaş grupları için ayrı ayrı SOLO taksonomisi düzeylerinde yer alan göstergelere göre incelenmiştir. Araştırmanın sonuçları 36-72 aylık öğrenme çıktılarının tek yönlü yapıdan başlayarak çok yönlü yapı, ilişkisel yapı ve soyutlanmış yapı seviyesine doğru aşamalı bir gelişim planlandığını göstermektedir.
İndirmeler
Referanslar
Acar, S., & Peker, B. (2023). 2018 ortaokul matematik dersi öğretim programı kazanımlarının SOLO taksonomisine göre incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(2), 1155-1171. DOI: https://doi.org/10.17679/inuefd.1220514
Adeniji, S. M., Baker, P., & Schmude, M. (2022). Structure of the observed learning outcomes (SOLO) model: A mixed-method systematic review of research in mathematics education. EURASIA Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 18(6), 1-17. DOI: https://doi.org/10.29333/ejmste/12087
Aktan, O. (2019). İlkokul matematik öğretim programı dersi kazanımlarının yenilenen Bloom taksonomisine göre incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 48, 15-36. DOI: https://doi.org/10.9779/pauefd.523545
Aydın Bölükbaş, F., & Ulutaş, İ. (2025). Okul Öncesi Dönem Çocukları İçin İleri Matematik Becerileri Testinin geliştirilmesi. Trakya Journal of Education, 15(3), 1307-1349.
Biggs, J. B., & Collis, K. F. (1982). Evaluating the quality of learning: The SOLO Taxonomy. Academic.
Biggs, J. B., & Collis, K. F. (1991). Multimodal learning and the quality of intelligent behavior. In H. Rowe (Eds.), Intelligence: Reconceptualization and measurement (pp. 64-67). Lawrence Erlbaum Assoc.
Björklund, C., & Barendregt, W. (2016). Teachers' pedagogical mathematical awareness in Swedish early childhood education. Scandinavian Journal of Educational Research, 60(3), 359-377. DOI: https://doi.org/10.1080/00313831.2015.1066426
Björklund, C., van den Heuvel-Panhuizen, M., & Kullberg, A. (2020). Research on early childhood mathematics teaching and learning. ZDM, 52(4), 607-619. DOI: https://doi.org/10.1007/s11858-020-01177-3
Bogdan, R., & Biklen, S. (1997). Qualitative research for education: An introduction to theory and methods. Allyn & Bacon.
Chick, H. (1998). Cognition in the formal modes: Research mathematics and the SOLO taxonomy. Mathematics Education Research Journal, 10(2), 4-26. DOI: https://doi.org/10.1007/BF03217340
Clements, D. H., & Sarama, J. (2020). Learning and teaching early math: The learning trajectories approach (2nd ed.). Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9781003083528
Collis, K. F., & Biggs, J. B. (1979). Classroom examples of cognitive development phenomena: The SOLO taxonomy. Australian Journal of Education, 23(2), 218–230. DOI: https://doi.org/10.1075/aral.2.1.03col
Creswell, J. W. (2023). Nitel araştırma yöntemleri (M. Bütün & S. B. Demir Çev. Ed.). Siyasal Kitabevi.
Çelik, S., Kul, Ü. & Çalık-Uzun, S. (2018). Ortaokul matematik dersi öğretim programındaki kazanımların yenilenmiş Bloom taksonomisine göre incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 775-795. DOI: https://doi.org/10.17240/aibuefd.2018.18.37322-431437
Çetin, B., & İlhan, M. (2016). SOLO taksonomisi. E. Bingölbali, S. Arslan, & İ.Ö. Zembat (Eds.), Matematik eğitiminde teoriler içinde (pp. 861–879). Pegem Akademi.
Diah, N. L., & Suwito, A. (2016). Integrating mathematics literacy and mathematics teaching and learning in a mathematics class. In Proceedings of the International Conference on Education, Universitas Negeri Malang (pp. 648–655).
Dilekçi, S. (2022). Ortaokul matematik dersi kazanımlarının ve ünite değerlendirme sorularının solo taksonomisi ile incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Afyon Kocatepe Üniversitesi.
Doğan, A. (2020). İlkokul matematik öğretim programındaki kazanımların SOLO sınıflandırmasına göre incelenmesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 9(3), 2305-2325. DOI: https://doi.org/10.15869/itobiad.768583
Donlan, C. (2020). Book review of "An introduction to mathematical cognition" by C. Gilmore, S. M. Göbel, and M. Inglis. Journal of Numerical Cognition, 6(2), 260-262. DOI: https://doi.org/10.5964/jnc.v6i2.299
Drefs, M. A. (2006). Assessment of number concepts in kindergarten and grade one students [Unpublished doctoral dissertation]. University of Calgary.
Duncan, G. J., Dowsett, C. J., Claessens, A., Magnuson, K., Huston, A. C., Klebanov, P., ... & Japel, C. (2007). School readiness and later achievement. Developmental Psychology, 43(6), 1428-1446. DOI: https://doi.org/10.1037/0012-1649.43.6.1428
Engel, M., Claessens, A., & Finch, M. A. (2013). Teaching students what they already know? The (mis)alignment between mathematics instructional content and student knowledge in kindergarten. Educational Evaluation and Policy Analysis, 35(2), 157-178. DOI: https://doi.org/10.3102/0162373712461850
Erbaş, İ. (2021). Ortaokul matematik dersi öğretim programı kazanımlarının ve matematik ders kitabı değerlendirme sorularının SOLO taksonomisi çerçevesinde incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
Frye, D., Baroody, A. J., Burchinal, M., Carver, S. M., Jordan, N. C., McDowell, J., ... & Moss, M. (2013). Teaching math to young children. National Center for Education Evaluation and Regional Assistance (NCEE), Institute of Education Sciences, U.S. Department of Education.
Geary, D. C. (2011). Cognitive predictors of achievement growth in mathematics: A 5-year longitudinal study. Developmental Psychology, 47(6), 1539–1552. DOI: https://doi.org/10.1037/a0025510
Gilmore, C., Göbel, S. M., & Inglis, M. (2018). An introduction to mathematical cognition. Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9781315684758
Ginsburg, H. P., & Amit, M. (2008). What is teaching mathematics to young children? A theoretical perspective and case study. Journal of Applied Developmental Psychology, 29(4), 274-285. DOI: https://doi.org/10.1016/j.appdev.2008.04.008
Göçer, A., & Kurt, A. (2016). Türkçe dersi öğretim programı 6, 7 ve 8. sınıf sözlü iletişim kazanımlarının SOLO taksonomisine göre incelenmesi. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(3), 215-228.
Guss, S. S., Clements, D. H., & Sarama, J. H. (2022). High-quality early math: Learning and teaching with trajectories and technologies. In A. L. Betts & K. P. Thai (Eds.), Handbook of research on innovative approaches to early childhood development and school readiness (pp. 349-373). IGI Global. DOI: https://doi.org/10.4018/978-1-7998-8649-5.ch015
Huan, C., Chew, C. M., & Suseelan, M. (2022). Mathematics learning from concrete to abstract (1968-2021): A bibliometric analysis. Participatory Educational Research, 9(4), 445-468. DOI: https://doi.org/10.17275/per.22.99.9.4
İlhan, M., & Gezer, M. (2017). A comparison of the reliability of the SOLO- and revised Bloom's taxonomy-based classifications in the analysis of the cognitive levels of assessment questions. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 7(4), 637-662. DOI: https://doi.org/10.14527/pegegog.2017.023
Koç, D. (2017). Okul öncesi dönemde matematik eğitimi: Öğretmenlerin hizmetleri ve görüşleri üzerine bir durum çalışması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Uludağ Üniversitesi.
Köse, O. (2018). Üst düzey uzamsal yeteneğe sahip matematik öğretmen adaylarının düşünme yapılarına göre SOLO taksonomisi düzeylerinin belirlenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi.
Kunt, M., & Bursa, G. Y. (2024). Okul öncesi eğitim programının taksonomiler açısından incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 22(2), 794-814. DOI: https://doi.org/10.37217/tebd.1444915
Lee, J. S., & Ginsburg, H. P. (2009). Early childhood teachers’ misconceptions about mathematics education for young children in the United States. Australasian Journal of Early Childhood, 34(4), 37–45. DOI: https://doi.org/10.1177/183693910903400406
McCluskey, C., Kilderry, A., Mulligan, J., & Kinnear, V. (2023). The role of movement in young children's spatial experiences: A review of early childhood mathematics education research. Mathematics Education Research Journal, 35, 287-315. DOI: https://doi.org/10.1007/s13394-023-00446-0
Merriam, S. B. (2015). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber (S. Turan, Çev.). Nobel Akademik Yayıncılık.
Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Sage.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Okul öncesi eğitimi programı. Milli Eğitim Basımevi.
Moore, T. (2020). Mathematics: The key to empowering tomorrow’s workforce. Notices of the American Mathematical Society, 67(2), 205–207. DOI: https://doi.org/10.1090/noti2029
National Mathematics Advisory Panel (NMAP). (2008). Foundations for success: The final report of the National Mathematics Advisory Panel. U.S. Department of Education.
Nogues, C. P., & Dorneles, B. V. (2021). Systematic review on the precursors of initial mathematical performance. International Journal of Educational Research Open, 2, 1-17. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ijedro.2021.100035
Novita, R., & Herman, T. (2021). Digital technology in learning mathematical literacy, can it helpful? In Journal of Physics: Conference Series, 1776 (1), 1-10. DOI: https://doi.org/10.1088/1742-6596/1776/1/012027
Orçan Kaçan, M., & Halmatov, M. (2017). Türkiye'de uygulanan okul öncesi eğitim programı ve matematik: Planlama ve uygulama. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 42(42), 149–161. DOI: https://doi.org/10.9779/PUJE844
Otsuka, K., & Jay, T. (2017). Understanding and supporting block play: Video observation research on preschoolers' block play to identify features associated with the development of abstract thinking. Early Child Development and Care, 187(5-6), 990-1003. DOI: https://doi.org/10.1080/03004430.2016.1234466
Pegg, J. (2010). Promoting the acquisition of higher order skills and understandings in primary and secondary mathematics [Paper presentation]. Australian Council for Education Research Conference, Melbourne.
Pegg, J., & Tall, D. (2004). Fundamental cycles in learning algebra: An analysis. In 12th ICMI Study Conference on the Future of the Teaching and Learning of Algebra (pp. 1–12). Melbourne, Australia.
Pekince, P., & Avcı, N. (2016). Okul öncesi öğretmenlerinin erken çocukluk matematiğiyle ilgili uygulamaları: Etkinlik planlarına nitel bir bakış. Kastamonu Eğitim Dergisi, 24(5), 2391–2408.
Piaget, J. (1952). The origins of intelligence in children. International University. DOI: https://doi.org/10.1037/11494-000
Piasta, S. B., Pelatti, C. Y., & Miller, H. L. (2014). Mathematics and science learning opportunities in preschool classrooms. Early Education and Development, 25(4), 445-468. DOI: https://doi.org/10.1080/10409289.2013.817753
Rider, R. L. (2004). Using the SOLO taxonomy to evaluate student learning of function concepts in developmental algebra. North American Chapter of the International Group for the Psychology of Mathematics Education.
Silverman, D. (2018). Nitel verileri yorumlama (E. Dinç, Çev.Ed.). Pegem Akademi.
Sterner, G., Wolff, U., & Helenius, O. (2020). Reasoning about representations: Effects of an early math intervention. Scandinavian Journal of Educational Research, 64(5), 782-800. DOI: https://doi.org/10.1080/00313831.2019.1600579
Stoll, J. A. (2015). An exploratory study of preschool teachers’ perceived knowledge, behaviors, and attitudes/beliefs regarding the National Council of Teachers of Mathematics (NCTM) process standards (Master’s thesis). Kent State University.
Taş, Ş., Şentürk, Ş., & Şiraz, F. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) Okul Öncesi Eğitim Programının, program öğeleri açısından incelenmesi. Uluslararası Eğitimde Nitel Araştırmalarda Mükemmellik Arayışı Dergisi (UENAMAD), 3(2), 85-99.
Thouless, H., & Gifford, S. (2019). Dotty triangles. For the Learning of Mathematics, 39(2), 13-18.
Toong, N. G., Futalan, Z., & Chona, M. (2015). The extent of use of concrete–representational–abstract (CRA) model in mathematics [Doctoral dissertation]. Foundation University.
van Oers, B., & Poland, M. (2012). Promoting abstract thinking in young children's play. In B. van Oers (Ed.), Developmental education for young children: Concept, practice and implementation (pp. 121-136). Springer. DOI: https://doi.org/10.1007/978-94-007-4617-6_8
Watanabe, K. (2023). Comprehensive mathematics education development research for the development of basic computational skills in developing countries. Impact, 2023(1), 35-37. DOI: https://doi.org/10.21820/23987073.2023.1.35
Willingham, J. C., Barlow, A. T., Stephens, D. C., Lischka, A. E., & Hartland, K. S. (2021). Mindset regarding mathematical ability in K-12 teachers. School Science and Mathematics, 121(4), 234-246. DOI: https://doi.org/10.1111/ssm.12466
Worthington, M., Dobber, M., & van Oers, B. (2019). The development of mathematical abstraction in the nursery. Educational Studies in Mathematics, 102, 91-110. DOI: https://doi.org/10.1007/s10649-019-09898-3
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. baskı). Seçkin Yayıncılık.
Yılmaz, A., Akbaba, F. D., Halıpınar, F. M., Oral, S., & Ünlü, A. U. (2021). Okul öncesi eğitim etkinlik kitabının yenilenmiş Bloom Taksonomisi’ne göre incelenmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34(1), 343-385. DOI: https://doi.org/10.19171/uefad.790815
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Feyza Aydın Bölükbaş

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Sisteme yüklemiş olunan makalenin kapsamı, sunduğu bulgular ve sonucu ve yorumları konusunda Yaşadıkça Eğitim [YE] dergisi Sahibi, Editör, Editör Yardımcısı, Hakemler ve Editör Kurulu'nun hiçbir sorumluluk taşımadığını kabul ederim.
Makalenin özgün olduğunu, herhangi bir başka dergiye yayımlanmak üzere gönderilmediği, daha önce yayımlanmadığını Yaşadıkça Eğitim [YE] dergisi Editörlüğü'ne beyan ederim.
Başlığı belirtilen makalenin, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasının 22. maddesi gereğince çoğaltma, 23. maddesi gereğince yayma ve 25. maddesi gereğince her türlü taşıyıcı materyal üzerinde veya elektronik ortamda kamuya iletim haklarını Yaşadıkça Eğitim [YE] dergisine karşılıksız, koşulsuz ve süresiz olarak devredildiği, makale ile ilgili devredilen hakların dilediği zaman, mekan ve koşullarda kullanmaya Yaşadıkça Eğitim [YE] dergisinin yayıncısı olarak İstanbul Kültür Üniversitesi'nin yetkili kılınacağını onaylarım.



