MEB Erken Çocukluk ve Okul Öncesi Özel Eğitim Öğretim Programlarının Cinsel Gelişim Açısından İncelenmesi

Akers, T. (2023). Supporting the development of sexuality in early childhood: What do early childhood educators need to know? [Doctoral dissertation]. University of Guelph.

Aktaş, G. (2020). Zihinsel yetersizliği olan ergenin menstrüasyon öz bakım becerisini geliştirmede hemşire ve ebeveyn eğitiminin karşılaştırmalı etkililiği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Mersin Üniversitesi.

Alisinanoğlu, F., & Bağcı, S. (2023). Erken çocukluk dönemindeki çocukların ebeveynlerinin çocuk ihmal ve istismarına ilişkin farkındalık düzeyleri. Edebiyat Dilbilim Eğitim ve Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 2(1), 63-78.

Alpaslan, A. H. (2014). Çocukluk döneminde cinsel istismar. Kocatepe Tıp Dergisi, 15(2), 194-201.

Alptekin, A., & Tepeli, K. (2019). Farklı yetersizliği olan 48-72 ay çocuklarda cinsel gelişimin incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 20(4), 737-762. DOI: https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.526557

Alptekin, A., Sarıkaya, A., & Köroğlu, A. Y. (2022). Çocuk resimlerinin cinsel gelişim açısından incelenmesi. Sakarya Tıp Dergisi,12(3), 453-461.

Alzahrani, S. (2024). The reality of common sexual problems for students with down’s syndrome in Saudi Arabia. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 26(1), 1-16. DOI: https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.1299960

Arslan, H. H. (2023). Eğitimin kavramsal temelleri-8: eğitim psikolojisi. Kızılkaya Namlı, A. (Ed.), Cinsel gelişim (ss.174-177) içinde. Efe Akademik Yayıncılık.

Aydoğdu, F. (2017). Toplumsal cinsiyet rollerinin gelişimi ve cinsel eğitim. Öztürk. A. (Ed.), Çocuk gelişimi (ss. 72-76). Atalay Matbaacılık.

Balter, A. S., van Rhijn, T. M., & Davies, A. W. (2016). The development of sexuality in childhood in early learning settings: An exploration of early childhood educators' perceptions. The Canadian Journal of Human Sexuality, 25(1), 30-40. DOI: https://doi.org/10.3138/cjhs.251-A3

Balter, A. S., van Rhijn, T., Gores, D., Davies, A. W., & Akers, T. (2021). Supporting the development of sexuality in early childhood: The rationales and barriers to sexuality education in early learning settings. The Canadian Journal of Human Sexuality, 30(3), 287-295. DOI: https://doi.org/10.3138/cjhs.2021-0034

Bayrak Çelik, S. (2020). Mahremiyet ve cinsel eğitiminin önemi. The Journal of Turk-Islam World Social Studies 7(27), 101-111. DOI: https://doi.org/10.29228/TIDSAD.48020

Baytur, R. (2021). Zihinsel engelli adölesanlarda menstrüasyon yönetimi: Bakım verici perspektifi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Maltepe Üniversitesi.

Birkan, B. (2002). Erken özel eğitim hizmetleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 3(02), 99-109. DOI: https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000062

Bowen, G. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative ResearchJournal, 9(2), 27-40. DOI: https://doi.org/10.3316/QRJ0902027

Breuner, C. C., Mattson, G., Adelman, W. P., Alderman, E. M., Garofalo, R., Marcell, A. V., ... & Wissow, M.D. (2016). Ccommıttee on psychosocıal aspects of chıld and famıly health. Sexuality education for children and adolescents. Pediatrics, 138(2). DOI: https://doi.org/10.1542/peds.2016-1348

Brouskeli, V., & Sapountzis, A. (2017). Early childhood sexuality education: Future educators’ attitudes and considerations. Research in Education, 99(1), 56-68. DOI: https://doi.org/10.1177/0034523717740149

Brownell, S., & Besnier, N. (2020). Gender and sexuality. In The Handbook of Sociocultural Anthropology (pp. 239-258). London, Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9781003086987-18

Caca, G. (2025). Privacy educatıon of adolescents wıth mental dısabılıty and revıew of drawıng analysıs of ındıvıduals at rısk for attentıon defıcıt dısorder and hyperactıvıty dısorder (ADHD). European Journal of Special Education Research, 11(4), 157-164. DOI: https://doi.org/10.46827/ejse.v11i4.6189

Cacciatore, R., Ingman-Friberg, S., Apter, D., Sajaniemi, N., & Kaltiala, R. (2020). An alternative term to make comprehensive sexuality education more acceptable in childhood. South African Journal of Childhood Education, 10(1), 1-10. DOI: https://doi.org/10.4102/sajce.v10i1.857

Cacciatore, R., Korteniemi-Poikela, E., & Kaltiala, R. (2019). The steps of sexuality—a developmental, emotion-focused, child-centered model of sexual development and sexuality education from birth to adulthood. International Journal of Sexual Health, 31(3), 319-338. DOI: https://doi.org/10.1080/19317611.2019.1645783

Carroll, C., & Sixsmith, J. (2016). A trajectory of relationship development for early intervention practice for children with developmental disabilities. International Journal of Therapy and Rehabilitation, 23(3), 131-140. DOI: https://doi.org/10.12968/ijtr.2016.23.3.131

Carter, A., Strnadová, I., Watfern, C., Pebdani, R., Bateson, D., Loblinzk, J., ... & Newman, C. (2021). The sexual and reproductive health and rights of young people with intellectual disability: A scoping review. Sexuality Research and Social Policy, 19(1), 372-390. DOI: https://doi.org/10.1007/s13178-021-00549-y

Carvalho, R. L. R., Quiterio, P. L., Pereira, L. B., Oliva, A. D., & Norte, C. E. (2024). Practices to promote sex education for children and adolescents with intellectual disability or autism spectrum disorder: A systematic review. Trends in Psychology. Advance Online Publication. DOI: https://doi.org/10.1007/s43076-024-00400-4

Chou, Y. C., & Lu, Z. Y. J. (2012). Caring for a daughter with intellectual disabilities in managing menstruation: a mother's perspective. Journal of Intellectual and Developmental Disability, 37(1), 1-10. DOI: https://doi.org/10.3109/13668250.2011.651615

Coady, M. (2020). Ethics in early childhood research. Macnaughton, G., A Rolfe, S., & Siraj-Blatchford, I. (Eds.) In doing early childhood research (pp. 73-84). London, Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9781003115403-6

Çalışandemir, F., Bencik, S., & Artan, İ. (2010). Çocukların cinsel eğitimi: Geçmişten günümüze bir bakış. Eğitim ve Bilim, 33(150), 15-27.

Davies, A. W., Simone-Balter, A., & van Rhijn, T. (2023). Sexuality education and early childhood educators in Ontario, Canada: A Foucauldian exploration of constraints and possibilities. Contemporary Issues in Early Childhood, 24(4), 394-410. DOI: https://doi.org/10.1177/14639491211060787

Davies, M., Moon, G., & Lewis, N. M. (2021). Substance use and sexuality: Comparing sexual identity and attraction using a multilevel multivariate model. Wellbeing, Space and Society, 2, 100052. DOI: https://doi.org/10.1016/j.wss.2021.100052

Deniz, Ü., & Gözütok, A. (2017). Okul öncesi dönem çocuk kitaplarının cinsel gelişim ve cinsel eğitim açısından incelenmesi. Journal of International Social Research, 10(49), 1307-9581. DOI: https://doi.org/10.17719/jisr.2017.1594

Deniz, Ü., & Yıldız, R. (2018). Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim Programı’nda cinsel gelişim ve cinsel eğitim. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 38(2), 431-447. DOI: https://doi.org/10.17152/gefad.377516

Dere, Z. (2023). Erken çocukluk döneminde temelleri atılan cinsel gelişimin dürtüler ve hormonlarla birlikte incelenmesi. Uluslararası Temel Eğitim Çalışmaları Dergisi, 4(1), 29-42. DOI: https://doi.org/10.59062/ijpes.1275541

Dewinter, J., Vermeiren, R., Vanwesenbeeck, I., & Van Nieuwenhuizen, C. (2013). Autism and normative sexual development: A narrative review. Journal of Clinical Nursing, 22(23-24), 3467-3483. DOI: https://doi.org/10.1111/jocn.12397

Elfiyani, N. K., Kusumayati, A., Wuryaningsih, C. E., & Siregar, K. N. (2024). Menstrual personal hygiene behavior among adolescents with physical and intellectual disabilities. Kesmas, 19(2), 113-120. DOI: https://doi.org/10.21109/kesmas.v19i2.1351

Generaux, H. M. (2024). Strategies used in socio-sexual education programs to teach empathy expression skills for positive intimacy to people with autism spectrum disorder [Doctoral dissertation]. National University.

Gopalan, R. T., & Agustus, P. (2016). Sexuality, parenting skills, and related issues in persons with intellectual disability. Gopalan, R.T. (Eds.) In Handbook of Research on Diagnosing, Treating, and Managing Intellectual Disabilities (pp. 386-395). IGI Global. DOI: https://doi.org/10.4018/978-1-5225-0089-6.ch020

Göktaş, A. (2023). MEB erken çocukluk özel eğitim öğretim programının CIPP modeline (bağlam-girdi-süreç-ürün) göre değerlendirmesi. Sosyal Sağlık Dergisi, 3(1), 1-23.

Griffiths, D. M., & Fedoroff, P. (2014). Persons with intellectual disabilities and problematic sexual behaviors. Psychiatric Clinics, 37(2), 195-206. DOI: https://doi.org/10.1016/j.psc.2014.03.005

Gupta, B. (2024). Sex education training as capacity building tool for mothers and their children with ıntellectual disability: A qualitative study. Journal of Psychosexual Health, 6(3), 251-257. DOI: https://doi.org/10.1177/26318318241265829

Güçlü, A., & Özerk, H. (2021). Türkiye’de 2000-2018 yılları arasında örgün eğitim kurumları kapsamında cinsel sağlık eğitimlerine ilişkin çalışmaların incelenmesi ve değerlendirilmesi. OPUS International Journal of Society Researches, 18(39), 958-982. DOI: https://doi.org/10.26466/opus.922603

Güldağ, Ö. (2022). Normal gelişen ve zihinsel engelli çocukların benlik ve cinsel gelişimleri ıle annelerinin cinsel kimlik gelişimine yönelik tutumlarının iıncelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.

Güleç, A., Öztürk, S., Acer, H., Canpolat, M., Gümüş, H., & Per, H. (2024). The Aassessment and management of childhood masturbation: An analysis of 90 cases. Neuropediatrics, 55(02), 104-111. DOI: https://doi.org/10.1055/a-2190-9604

Hidayati, T., Akrom, A., Nurasa, I., & Erviana, E. (2019). Health education improve behavior and self-efficacy on personal hygiene among children with intellectual disability. International Journal of Public Health Science, 8(4), 391-399. DOI: https://doi.org/10.11591/ijphs.v8i4.20370

Hidayati, W. R., & Nurhafizah, N. (2022). Introduction of sex education to early childhood: To reduce cases of child sexual abuse. Indonesian Journal of Early Childhood Education Studies, 11(1), 75-82.

Hoover, D. W. (2020). Trauma in children with neurodevelopmental disorders: Autism, intellectual disability, and attention-deficit/hyperactivity disorder. In G. P. Koocher, J. C. Norcross, & S. S. Hill III (Eds.), Childhood trauma in mental disorders: A comprehensive approach (pp. 367–383). American Psychological Association. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-030-49414-8_17

Hudson, A. M. (2023). Safest kid a sexual assault framework in education to support trauma in kids with ıntellectual disability): delphi study development of a model and utilization [Doctoral dissertation]. University of Denver.

İmamoğlu, S. E. (2021). Kişilerarası ilişkiler (Vol. 6). Yeni İnsan Yayınevi.

Jahoda, A., & Pownall, J. (2014). Sexual understanding, source of information and social networks: The reports of young people with intellectual disabilities and theri nondisabilied peers. Journal of Intellectual Disability Research, 58(5), 430-441. DOI: https://doi.org/10.1111/jir.12040

Kahraman, Ö. G., & Dakak, S. (2022). Çocukluk çağı mastürbasyonuna yönelik davranışsal müdahale çalışması: Olgu sunumu. Journal of Child, 22(2), 141-147. DOI: https://doi.org/10.26650/jchild.2022.972775

Kale, M., Hurşidi, S., & Karaboğa, A. B. (2021). Okul öncesi dönemde beden algısı. OPUS International Journal of Society Researches, 17(34), 1408-1435. DOI: https://doi.org/10.26466/opus.829749

Kamaludin, N. N., Muhamad, R., Mat Yudin, Z., & Zakaria, R. (2022). “Providing sex education is challenging”: Malay mothers’ experience in implementing sex education to their children with intellectual disabilities. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(12), 7249. DOI: https://doi.org/10.3390/ijerph19127249

Kara, A., & Eryılmaz, A. (2018). Beliren yetişkinlerin gözünden olumlu beden imajı oluşturmanın öğeleri. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 6(3), 394-409.

Kartal, H. (2007). Erken çocukluk eğitimi programlarından Anne-Çocuk Eğitim Programı’nın altı yaş grubundaki çocukların bilişsel gelişimlerine etkisi. İlköğretim Online, 6(2), 234-248.

Karthikayini, S., & Arun, S. (2021). Challenges faced by primary caretakers of adolescent girls with intellectual disability during their menstrual cycle in Puducherry: A mixed method study. Indian Journal of Community Medicine, 46(3), 416-420. DOI: https://doi.org/10.4103/ijcm.IJCM_433_20

Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 170-189.

Korkmaz, B. C. (2023). Ergenlerde cinsel eğitimin okullardaki yeri ve önemi: farklı ülkelerden uygulamalar. Muş Alparslan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 25-44.

Lestari, A. F., Sitaresmi, M. N., & Ridhayani, F. (2023). Childhood masturbation: A case report and literature review for treatment. Academic Hospital Journal, 5(1), 01. DOI: https://doi.org/10.22146/ahj.v5i1.81830

Li, G. (2022). Sexuality development in childhood. In VanderLaan, D.P. & Wong, W.I. (Eds.). Gender and sexuality development: contemporary theory and research (pp. 323-356). Springer International Publishing. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-030-84273-4_12

Lopez-Castroman, J., Melhem, N., Birmaher, B., Greenhill, L., Kolko, D., Stanley, B., ... & Oquendo, M. A. (2013). Early childhood sexual abuse increases suicidal intent. World Psychiatry, 12(2), 149-154. DOI: https://doi.org/10.1002/wps.20039

López-Guimerà, G., Levine, M. P., Sánchez-Carracedo, D., & Fauquet, J. (2010). Influence of mass media on body image and eating disordered attitudes and behaviors in females: A review of effects and processes. Media Psychology, 13(4), 387-416. DOI: https://doi.org/10.1080/15213269.2010.525737

Malin, H. M., & Saleh, F. M. (2014). Sexual development and behavior in children and adolescents. In C. H. Greytak, J. L. Kosciw, & E. M. Diaz (Eds.), Adolescent sexual behavior in the digital age: Considerations for clinicians, legal professionals, and educators (pp. 43–61). Oxford University Press. DOI: https://doi.org/10.1093/med/9780199945597.003.0003

McDaniels, B., & Fleming, A. (2016). Sexuality education and intellectual disability: Time to address the challenge. Sexuality and Disability, 34(2), 215-225. DOI: https://doi.org/10.1007/s11195-016-9427-y

Miles, M. B. & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis. Sage Publication.

Miles, M. B., & Huberman, A. M. (2015). Nitel veri analizi (S. Akbaba Altun & A. Ersoy, Çev.). Pegem Akademi.

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB, 2018a). Özel eğitime ihtiyacı olan bireyler için (0-36 ay) erken çocukluk özel eğitim öğretim programı. https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2018_10/09145213_Erkencocukluk.pdf

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB, 2018b). Özel eğitime ihtiyacı olan bireyler için (37-78 ay) okul öncesi özel eğitim öğretim programı. https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2018_10/09145549_Okul_Yncesi_son_pdf.pdf

Mogavero, M. C., Fenrich, A., Patel, R., & Etzi, S. (2025). Neurodevelopmental Disorders and Sexual Offending. In: Tully, R.J., Bohall, G., Prescott, D.S. (Eds) Best Practices in Sexual Offender Assessment and Management. Dangerous Behavior in Clinical and Forensic Psychology. Springer, Cham. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-031-83135-5_16

Morgan, H. (2022). Conducting a qualitative document analysis. The Qualitative Report, 27(1), 64-77. DOI: https://doi.org/10.46743/2160-3715/2022.5044

National Child Traumatic Stress Network (NTCTSN). (2009). Sexual development and behaviour ın children: Information for parents and caregivers. https://www.nctsn.org/resources/sexual-development-and-behavior-children-information-parents-and-caregivers

O’Shea, A., & Frawley, P. (2020). Gender, sexuality and relationships for young Australian women with intellectual disability. Disability & Society, 35(4), 654-675. DOI: https://doi.org/10.1080/09687599.2019.1647148

Osasuyi, M. O., & Matthew, I. (2024). Interpersonal relationship and job satisfaction among early childhood education teachers in edo state, Nigeria. NIU Journal of Humanities, 9(1), 53-59. DOI: https://doi.org/10.58709/niujhu.v9i1.1826

Overwijk, A., Hilgenkamp, T. I., van der Schans, C. P., van der Putten, A. A., & Waninge, A. (2022). Development of a Dutch training/education program for a healthy lifestyle of people with intellectual disability. Intellectual and Developmental Disabilities, 60(2), 163-177. DOI: https://doi.org/10.1352/1934-9556-60.2.163

Rooks-Ellis, D. L., & Achey, N. (2023). Sexuality education for parents of children with intellectual and developmental disabilities. In Sex Education Research (pp. 73-83). Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9781003189787-8

Sharma, M., Tewari, M., & Mukhopadhyay, A. (2022). Impact of the orientation program on sexuality among parents of children with intellectual & developmental disabilities. International Journal of Advanced Academic Studies, 4(4), 165-168. DOI: https://doi.org/10.33545/27068919.2022.v4.i4c.893

Somer Ölmez, B., & Değirmenci, G. Y., (2015). Resimli çocuk kitaplarının toplumsal cinsiyet kavramı açısından incelenmesi. [Konferans sunumu]. II. Uluslararası Avrasya Eğitim Araştırmaları Kongresi, Ankara, Türkiye. https://www.researchgate.net/publication/329935238_Resimli_Cocuk_Kitaplarinin_Toplumsal_Cinsiyet_Kavrami_Acisindan_Incelenmesi

Sravanti, L. & Arul Jajendra Pradeep, V. (2021). What, why and how odel of parent-mediated sexuality education for children with intellectual disability: An illustrated account. Journal of Psychosexual Health, 3(2), 117-123. DOI: https://doi.org/10.1177/26318318211017685

Stein, S. (2022). Sexuality and people with ıntellectual and developmental disabilities. [Doctoral thesis], Queens’s Universty.

Teke, H., & Melekoğlu, M. (2022). Erken çocukluk dönemi cinsel eğitim çalışmalarının incelenmesi: Sistematik bir derleme. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(2), 144-160. DOI: https://doi.org/10.53629/sakaefd.1106519

Trawick Smith, J. (2022). Early childhood development: A multicultural perspective. Pearson.

Tuzcuoğlu, N., Taşkaya, V., & Aslan, O. (2024). Türkiye ve farklı ülkelerdeki 0-6 yaş çocuklar için hazırlanan cinsel eğitim programlarının incelenmesi. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(1), 81-95. DOI: https://doi.org/10.55008/te-ad.1453928

Türkkent, E., & Özer, M. (2023). Özel eğitime ihtiyacı olan bireyler için (0-36 ay) erken çocukluk özel eğitim öğretim programı: ebeveynlerin program ve sürece yönelik deneyimlerin incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 304-331.

Vygotsky, L. S. (2022). Sexual Maturation. In LS Vygotsky's Pedological Works, Volume 3: Pedology of the Adolescent I: Pedology in the Transitional Age (1th ed., Vol. 3). (pp. 117-134). Springer Nature. DOI: https://doi.org/10.1007/978-981-19-2972-4_6

Wilkinson, V. J., Theodore, K., & Raczka, R. (2015). ‘As normal as possible’: Sexual identity development in people with intellectual disabilities transitioning to adulthood. Sexuality and Disability, 33(1), 93-105. DOI: https://doi.org/10.1007/s11195-014-9356-6

Wilson, N. J., Parmenter, T. R., Stancliffe, R. J., & Shuttleworth, R. P. (2011). Conditionally sexual: Men and teenage boys with moderate to profound intellectual disability. Sexuality and Disability, 29(3), 275-289. DOI: https://doi.org/10.1007/s11195-011-9203-y

Yazçayır, G., Önal, Y., Akkaya., & Semiz, Y.E. (2022) erken çocukluk özel eğitim programlarına ilişkin eğitmenlerin deneyimlerinin incelenmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(3), 699-721. DOI: https://doi.org/10.19171/uefad.1165334

Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.