Medya Okuryazarlığı Temel Yeterlilikleri Bağlamında Ortaokul Öğrencilerinin Sanal Ortam Kullanım Durumlarının İncelenmesi
DOI:
https://doi.org/10.33308/26674874.2026401967Anahtar Kelimeler:
Medya okuryazarlığı- Sosyal Bilgiler Eğitimi- Ortaokul- Sanal Ortam Kullanımı- Medya Okuryazarlığı Temel YeterlilikleriÖzet
Bu çalışmada Sosyal Bilgiler dersinde Medya Okuryazarlığı becerilerine ilişkin eğitimler alan öğrencilerin sanal ortam kullanımında bu becerilerini sürece dahil etme durumları incelenmiştir. Çalışma kapsamında Samsun ilinde yer alan bir ortaokulda çalışmaya katılmayı gönüllü olarak kabul eden 5., 6., 7. ve 8. sınıf düzeyinden 10 öğrenci ile görüşülmüştür. Araştırma kapsamında araştırmacı tarafından geliştirilen 9 soruluk yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış, sorular oluşturulurken Medya Okuryazarlığı Temel Yeterlilikleri dikkate alınmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden görüşme tekniğine başvurulan çalışmadan elde edilen veriler tümdengelimci analiz tekniği ile analiz edilmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgular görüşülen öğrencilerin medya okuryazarlığı temel yeterlilikleri bağlamında sanal ortamı son derece etkin ve bilinçli bir şekilde kullandıklarını göstermektedir. Buradan yola çıkılarak ortaokullarda verilen medya okuryazarlığı dersinin zorunlu hale getirilmesi ve saatlerinin artması ve üniversitelerde verilen medya okuryazarlığı derslerinin içerik ve kapsam yönünden zenginleştirilerek bu dersi anlatacak olan öğretmenlerin hizmet öncesi dönemde donanımlı hale getirilmeleri önerilmektedir.
İndirmeler
Referanslar
Akalın, B., Yalman, F., Baydili, K., Modanlıoğlu, A., & Sancar, T. (2021). Genç bireylerin yeni medya okuryazarlığı ile sağlık okuryazarlığı davranışları arasındaki ilişkinin tespit edilmesi. Sağlık ve Sosyal Refah Araştırmaları Dergisi, 3(2), 136-144.
Aslan, S. (2019). Bilişim teknolojileri alanındaki meslek lisesi öğrencilerinin siber güvenliğe yönelik bilgi düzeylerinin belirlenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
Aslan, V., & Katılmış, A. (2023). Örnek olay yöntemi temelli öğretim uygulamasıyla öğrencilerin dijital vatandaşlık becerilerini geliştirmeye yönelik bir eylem araştırması. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (43), 1-33. DOI: https://doi.org/10.14582/DUZGEF.2023.200
Ata, R., & Yıldırım, K. (2016). Öğretmen adaylarının medya okuryazarlığı dersi kapsamında internet ve sosyal medya kullanımları. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 17(2), 581-602.
Avaroğlu, E. (2017). Bilgi güvenliğinin temel yapı taşı: kriptoloji. Düşünce Dünyasında Türkiz, 8(43), 53-65.
Aydın, Y. (2011). Liselerde bilgisayar ve internet kullanımının eğitim ve öğretimdeki olumsuz etkileri. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
Baştürk Akca, E., Sayımer, İ., & Ergül, S. (2015). Ortaokul öğrencilerinin sosyal medya kullanımları ve siber zorbalık deneyimleri: Ankara örneği. Global Media Journal: Turkish Edition, 5(10), 71-86.
Buckingham, D. (2007). Digital Media literacies: rethinking media education in the age of the Internet. Research in Comparative and International Education, 2(1), 43-55. DOI: https://doi.org/10.2304/rcie.2007.2.1.43
Çağlar, F. S., & Ulağlı, S. (2024). Kişilerarası iletişim ve dijital medya: Üniversite öğrencileri üzerine fenomenolojik bir araştırma. Medya Okuryazarlığı Araştırmaları Dergisi, 3(1), 7-28.
Çizmeci, S., & Karabağ Köse, E. (2021). Uzaktan eğitim sürecinde öğretmenlerin yeni medya okuryazarlığı üzerine bir inceleme. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 9(Özel Sayı), 126-146.
Deveci, H., & Çengelci, T. (2008). Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarından medya okuryazarlığına bir bakış. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, V(II), 25-43.
Duran Okur, H., & Özkul, M. (2015). Modern iletişimin arayüzü: sanal iletişim sosyal paylaşım sitelerinin toplumsal ilişki kurma biçimlerine etkisi (facebook örneği). Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (21), 213-246.
Geriş, A., & Özdener, N. (2021). The illusions on digital citizenship: What we know and what we do? Acta Educationis Generalis, 11(3), 125-151. DOI: https://doi.org/10.2478/atd-2021-0024
Hobbs, R. (2010). Digital and media literacy: a plan of action. The Aspen Institute.
Ilgın, H. (2021). Sosyal medyada dezenformasyon ve halkla ilişkiler ilişkisi. İletişim Çalışmaları Dergisi, 7(2), 303-322. DOI: https://doi.org/10.17932/IAU.ICD.2015.006/icd_v07i2005
İltuş, C. (2021). Din eğitiminde dijital mecraların kullanımının önemi ve sorunları. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi (ASEAD), 8(3), 523-532.
Katıtaş, S., Seylim, E., & Demirkan, S. (2022). Medya etiği ve medya okuryazarlığı eğitimi üzerine bir inceleme. Alanyazın, 3(1), 153-175.
Kellner, D., & Share, J. (2005). Toward critical media literacy: Core concepts, debates, organizations, and policy. Discourse: Studies in the Cultural Politics of Education, 26(3), 369-386. DOI: https://doi.org/10.1080/01596300500200169
Livingstone, S., & Smith, P. K. (2014). Annual research review: Harms experienced by child users of online and mobile technologies: The nature, prevalence and management of sexual and aggressive risks in the digital age. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 55(6), 635-654. DOI: https://doi.org/10.1111/jcpp.12197
Okumuş, V., & Parlar, H. (2018). Çocukların sosyal medya kullanım amaçları ve ebeveyn tutumları. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(33), 357-368.
Öztay, O. H., & Öztay E. S. (2021). Küresel iletişim çağında öğretmen adaylarının medya okuryazarlık ve eleştirel düşünme beceri düzeylerinin incelenmesi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 11(3), 600-612. DOI: https://doi.org/10.5961/jhes.2021.479
Pokulyta, I. K., & Sotska, O. V. (2025). Media literacy education: strategies and challenges. CTE Workshop Proceedings, 12, 426-441. DOI: https://doi.org/10.55056/cte.668
Ribble, M. (2011). Digital citizenship in schools. International Society for Technology in Education.
Ribble, M. S., & Bailey, G. D. (2004). Digital citizenship focus questions for implementation. Learning & Leading with Technology, 32(2), 12-15.
Sayar, B. (2022). Türkiye’de medya okuryazarlığı eğitimi üzerine bir inceleme. Medya Okuryazarlığı Araştırmaları Dergisi, 1(1), 7-14.
Sığrı, Ü. (2021). Nitel araştırma yöntemleri. Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş.
Taşkıran, İ., & Kırık, A. M. (2016). Gazetecilerin sosyal medyayı haber kaynağı olarak kullanımı: medya profesyonellerinin bakış açılarını tespit etmeye yönelik bir araştırma. Intermedia International e-Journal, 3(1), 213-241. DOI: https://doi.org/10.21645/intermedia.2016319269
Tekke, A., & Lale, A. (2021). Sosyal medyada etik, bilgi manipülasyonu ve siber güvenlik. Akademik İncelemeler Dergisi, 16(2), 44-62. DOI: https://doi.org/10.17550/akademikincelemeler.958167
Topçu, S. (2018). Çocuk ve sanal ortam. Kocatepe Tıp Dergisi, 19(1), 27-33. DOI: https://doi.org/10.18229/kocatepetip.411206
Tunçbilek, M. M., & Uz, A. (2019). Üniversite öğrencilerinin sosyal medya paylaşımlarının etik açıdan incelenmesi. Business & Management Studies: An International Journal, 7(4), 1334-1360. DOI: https://doi.org/10.15295/bmij.v7i4.1178
URL1 (2025). Okuryazarlık becerileri. https://tymm.meb.gov.tr/beceriler/okuryazarlik-becerileri
Üztemur, S., & Avcı, G. (2020). Medya okuryazarlığı becerisinin medya okuryazarlık öğretim öz-yeterliklerini yordama düzeyi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 55(2), 651-672. DOI: https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.20.04.1299
Yeşiltaş, E., & Yılmazer, A. (2021). Eğitimde medya okuryazarlığı ile ilgili araştırmalara yönelik bibliyometrik bir analiz. OPUS International Journal of Society Researches, 18(Eğitim Bilimleri Özel Sayısı), 4903-4929. DOI: https://doi.org/10.26466/opus.935547
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Pınar Tağrikulu
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Sisteme yüklemiş olunan makalenin kapsamı, sunduğu bulgular ve sonucu ve yorumları konusunda Yaşadıkça Eğitim [YE] dergisi Sahibi, Editör, Editör Yardımcısı, Hakemler ve Editör Kurulu'nun hiçbir sorumluluk taşımadığını kabul ederim.
Makalenin özgün olduğunu, herhangi bir başka dergiye yayımlanmak üzere gönderilmediği, daha önce yayımlanmadığını Yaşadıkça Eğitim [YE] dergisi Editörlüğü'ne beyan ederim.
Başlığı belirtilen makalenin, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasının 22. maddesi gereğince çoğaltma, 23. maddesi gereğince yayma ve 25. maddesi gereğince her türlü taşıyıcı materyal üzerinde veya elektronik ortamda kamuya iletim haklarını Yaşadıkça Eğitim [YE] dergisine karşılıksız, koşulsuz ve süresiz olarak devredildiği, makale ile ilgili devredilen hakların dilediği zaman, mekan ve koşullarda kullanmaya Yaşadıkça Eğitim [YE] dergisinin yayıncısı olarak İstanbul Kültür Üniversitesi'nin yetkili kılınacağını onaylarım.
