Sosyal Beceri Eğitiminin Çocukların Sosyal Becerilerine, Problem Davranışlarına ve Okula Uyumlarına Etkisi
DOI:
https://doi.org/10.33308/26674874.20264011004Anahtar Kelimeler:
Sosyal Beceri Eğitimi- Sosyal Beceri- Okula Uyum- Problem Davranış- Okul ÖncesiÖzet
Bu araştırmada, okul öncesi 5-6 yaş grubu çocukların sosyal becerilerinin arttırılmasına yönelik geliştirilen Sosyal Beceri Eğitimi (SOBE) uygulamasının, çocukların sosyal beceri, okula uyum ve problem davranış düzeyleri üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırma, ön test ve son test ölçümlerinin yapıldığı kontrol gruplu yarı deneysel desenle yürütülmüştür. Deney grubunda 29, kontrol grubunda 28 çocuk olmak üzere araştırmaya toplam 57 çocuk dahil edilmiştir. SOBE uygulaması, yürürlükteki okul öncesi eğitim programına ek olarak, deney grubundaki çocuklara dört hafta boyunca haftada üç kez olmak üzere araştırmacı tarafından gerçekleştirilmiştir. SOBE, paylaşma, iş birliği yapma, duyguları tanıma ve ifade etme, sıra bekleme ve problem çözme gibi temel sosyal becerileri desteklemek amacıyla oyun temelli etkinlikler, grup çalışmaları, yaratıcı drama, rol oynama ve eğitsel oyunlardan oluşan 12 oturum şeklinde yapılandırılmıştır. Veri toplamada “Okul Öncesi Sosyal Beceri Değerlendirme Ölçeği”, “Okula Uyum Öğretmen Değerlendirme Ölçeği” ve “Anaokulu ve Anasınıfı Davranış Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları, uygulamanın okul öncesi 5-6 yaş grubundaki çocukların sosyal beceri gelişimi ve problem davranışlarında olumlu sonuçlar ortaya koyduğunu göstermiştir. Buna karşın, deney ve kontrol gruplarındaki çocukların okula uyum puanları arasında anlamlı bir fark tespit edilmemiştir.
İndirmeler
Referanslar
Adynski, H., Propper, C., Beeber, L., Gilmore, J. H., Zou, B., & Santos Jr, H. P. (2024). The role of emotional regulation on early child school adjustment outcomes. Archives of Psychiatric Nursing, 51, 201-211. DOI: https://doi.org/10.1016/j.apnu.2024.07.003
Akkök F. (2006). İlköğretimde sosyal becerilerin geliştirilmesi öğretmen el kitabı. Özgür Yayınları.
Aksakal, B., & Güloğlu, B. (2021). Oyun temelli sosyal beceri geliştirme programının sosyal beceri ve duygu düzenleme düzeyine etkisi, Journal of Uludag University Faculty of Education, 34(3), 1051-1082. DOI: https://doi.org/10.19171/uefad.891374
Aksoy, P., & Baran, G. (2020). Hikâye anlatma temelli ve oyun temelli sosyal beceri eğitiminin anasınıfı çocuklarının sosyal becerilerine etkisi: Deneysel bir çalışma. Eğitim ve Bilim Dergisi, 45(204), 157-183. DOI: https://doi.org/10.15390/EB.2020.8670
Alisinanoğlu, F., & Özbey, S. (2009). Anaokulu ve anasınıfı davranış ölçeğinin geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Mesleki Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(1), 173-198.
Alisinanoğlu, F., & Ulutaş, İ. (2000). Çocuklarda kaygı ve bunu etkileyen etmenler. Milli Eğitim Dergisi, 145(1), 15-19.
Arı, R. (2021). Eğitim psikolojisi. Nobel Yayın Dağıtım.
Atış-Akyol, N., Ata-Doğan, S., & Durmuşoğlu, M. C. (2021). Okul öncesi eğitimde öğretmenin iletişim becerilerinin önemi: Aile katılımı, iş birliği ve öğretmen-çocuk ilişkisi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(3), 887- 899. DOI: https://doi.org/10.17240/aibuefd.2021.21.64908-900473
Aunola, K., & Nurmi, J. E. (2005). The role of parenting styles in children's problem behavior. Child Development, 76, 1144-1159. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2005.00840.x-i1
Avcıoğlu, H. (2009). Etkinliklerle sosyal beceri öğretimi. Kök Yayıncılık.
Azpiazu, L., Antonio-Aguirre, I., Izar-de-la-Funte, I. & Fernandez-Lasarte, O. (2024). School adjustment in adolescence explained by social support, resilience and positive affect. European Journal of Psychology Education 39, 3709–3728. DOI: https://doi.org/10.1007/s10212-023-00785-3
Bandura, A. (1977). Social learning theory. Prentice-Hall.
Bierman, K. L. (2004). Peer rejection: Developmental processes and intervention strategies. Guilford Press.
Bozkurt-Polat, E., Özbey, S., Türkmen, S., & Köyceğiz Gözeler, M. (2020). 60-72 aylık göçmen Afgan çocuklara uygulanan sosyal uyum ve beceri programının etkisinin incelenmesi. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 5(2), 1-20.
Büyüköztürk, Ş. (2020). Sosyal bilimler için veri analizi kitabı: istatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum. Pegem Akademi.
Ceylan, R., & Yiğitalp, N. (2018). Aile katılımlı ve aile katılımsız sosyal beceri eğitiminin çocukların sosyal becerilerine etkisi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(6), 1119-1127. DOI: https://doi.org/10.18506/anemon.453737
Choi, D. H., & Md-Yunus, S. (2011). Integration of a social skills training: a case study of children with low social skills. Education 3-13, 39(3), 249-264. DOI: https://doi.org/10.1080/03004270903501590
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
Çelik, A. (2012). Okul öncesi eğitim kurumlarında açık alan kullanımı: Kocaeli örneği. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 43(1), 79-88.
Çelik, C. (2018). Beş-altı yaş çocukların sosyal becerilerinin, ebeveynlerinin aile işlevleri açısından incelenmesi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Selçuk Üniversitesi.
Değirmenci, G. Y. (2022). Sosyal beceri eğitimi programının öğrenme güçlüğü olan çocukların sosyal becerileri üzerindeki etkililiğinin incelenmesi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
Denham, S. A. (2007). Dealing with feelings: how children negotiate the worlds of emotions and social relationships. Cognition, Brain, Behavior, 11(1), 1-48.
Durualp, E., & Aral, N. (2010). Altı yaşındaki çocukların sosyal becerilerine oyun temelli sosyal beceri eğitiminin etkisinin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39, 160-172.
Ensar, F., & Keskin, U. (2014). İlkokulu birinci sınıf öğrencilerinin okula uyumları üzerine bir inceleme. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 10(2), 459-477.
Erten, H. (2012). Okul öncesi eğitime devam eden 5-6 yaş çocuklarının sosyal beceri, akran ilişkileri ve okula uyum düzeyleri arasındaki ilişkilerin izlenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Pamukkale Üniversitesi.
Guglielmo, H. M., & Tryon, G. S. (2001). Social skill training in an integrated preschool program. School Psychology Quarterly, 8(16), 158-175. DOI: https://doi.org/10.1521/scpq.16.2.158.18701
Gülay, H. (2011). Anasınıfına devam eden 5-6 yaş grubu çocukların okula uyumlarının sosyal beceriler açısından değerlendirilmesi. e-Journal of New World Sciences Academy Education Sciences, 6(1), 139-146.
Gülay, H., & Akman, B. (2009). Okul öncesi dönemde sosyal beceriler. Pegem A Yayıncılık.
Gültekin Akduman, G., Günindi, Y., & Türkoğlu, D. (2015). Okul öncesi dönem çocukların sosyal beceri düzeyleri ile davranış problemleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(37), 673-683. DOI: https://doi.org/10.17719/jisr.20153710633
Hosokawa, R., Matsumoto, Y., Nishida, C., Funato, K., & Mitani, A. (2024). Enhancing social-emotional skills in early childhood: intervention study on the effectiveness of social and emotional learning. BMC Psychology, 12, 761, 1-19. DOI: https://doi.org/10.1186/s40359-024-02280-w
Işıkol, K. (2019). Okul öncesi dönem çocuğu olan ebeveynlerin akılcı olmayan inançları ve ebeveynlik öz yeterlik algıları ile çocukların sosyal beceri ve problem davranışları arasındaki ilişki [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi], Maltepe Üniversitesi.
Kabasakal, Z., & Çelik, N. (2010). Sosyal beceri eğitiminin ilköğretim öğrencilerinin sosyal uyum düzeylerine etkisi. İlköğretim Online, 9(1), 203-212.
Kandır, A. (2007). Gelişimde 3-6 yaş: Çocuğum büyüyor. Morpa Kültür Yayınları.
Karoğlu, H., & Ünüvar, P. (2017). Okul öncesi dönem çocuklarının gelişim özellikleri ve sosyal beceri düzeyleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (43), 231-254. DOI: https://doi.org/10.21764/efd.12383
Kılıç, K. M., & Güngör-Aytar, F. A. (2017). Erken çocuklukta sosyal becerilere sosyal beceri eğitiminin etkisi, sosyal becerilerle mizaç arasındaki ilişki. Eğitim ve Bilim Dergisi, 42(191), 185-204. DOI: https://doi.org/10.15390/EB.2017.7162
Kılıç, S., & Aydın, E. (2025). Exploring young children’s social-emotional adjustment: insights from peer interaction patterns. Early Child Development and Care, 195(5–6), 493–512. DOI: https://doi.org/10.1080/03004430.2025.2517685
Kılınç, N., & Ceylan Ş. (2018). 5-6 yaş çocuklarının sosyal beceri ve problem davranışları ile oyun davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 8(1), 297-332. https://doi.org/10.23863/kalem.2018.104 DOI: https://doi.org/10.23863/kalem.2018.104
Koglin, U., & Petermann, F. (2011). The effectiveness of the behavioural training for preschool children. European Early Childhood Education Research Journal, 19(1), 97-111. DOI: https://doi.org/10.1080/1350293X.2011.548949
Kurtoğlu, G. (2013). Bilişsel davranışçı yaklaşıma dayalı psiko-eğitim programının ilköğretim birinci kademe öğrencilerinin duygusal yılmazlık, sosyal beceri-okula uyum ve benlik saygısı düzeylerine etkisi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Ege Üniversitesi.
Ladd, G. W., Kochenfender, B. J., & Coleman, C. C. (1996). Friendship quality as a predictor of young children’s early school adjustment. Child Development, 67, 1103-1118. DOI: https://doi.org/10.2307/1131882
Mashburn, A. J., & Pianta, R. C. (2006). Social relationships and school readiness. Early Education and Development, 17(1), 151–176. DOI: https://doi.org/10.1207/s15566935eed1701_7
Merrel, K. W., (2003). Preschool and Kindergarten Behavior Scales. Examiner’s Manual. Pro-ed. An International Publesher. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED378210.pdf
Millî Eğitim Bakanlığı. (2013). Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitimi Programı. (36-72 aylık çocuklar için). https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20195712275243-okuloncesi_egitimprogrami.pdf
Oktay A. (2000). Yaşamın sihirli yılları: okul öncesi dönem. Epsilon Yayınları.
Oktay, A., & Polat Unutkan, Ö. (2005). Okul öncesi eğitimde güncel konular. Morpa Kültür Yayınları.
Ömeroğlu, E., Büyüköztürk, Ş., Aydoğan, Y., Çakan, M., Kılıç Çakmak, E., Özyürek, A., Gültekin Akduman, G., Günindi, Y., Kutlu, Ö., Çoban, A., Yurt, Ö., Koğar, H., & Karayol, S. (2014). Okul öncesi sosyal beceri değerlendirme ölçeği öğretmen formunun geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik analizleri. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 3(8), 37-46.
Önder, A., & Gülay, H. (2010). Reliability and validity of the teacher rating scale of school adjustment for 5-6 years of children. International Online Journal of Educational Sciences, 2(1), 204-224.
Özbey, S. (2009). Anaokulu ve anasınıfı davranış ölçeğinin geçerlik güvenirlik çalışması ve destekleyici eğitim programının etkisinin incelenmesi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
Özbey, S. (2010). Okul öncesi çocuklarda uyum ve davranış problemleriyle başa çıkmada ailenin rolü. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 6(22), 9-18.
Özbey, S. (2012). Okul öncesi eğitim kurumuna devam eden 60-72 aylık çocuklarının sosyal beceri ve problem davranışlarının okul ve ev ortamına göre incelenmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 23(2), 21-32.
Özbey, S., & Alisinanoğlu, F. (2009). Okul öncesi eğitim kurumuna devam eden 60-72 aylık çocukların problem davranışlarının bazı değişkenlere göre incelenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmlar Dergisi, 2(6), 493-517.
Özcan, F., Çağlar, A., & Pekdoğan, S. (2020). 4-6 yaş grubu çocukların sosyal becerileri ve teknoloji kullanımları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Kastamonu Eğitim Derwgisi, 28(2), 709-717. DOI: https://doi.org/10.24106/kefdergi.697168
Öztürk, B. G. (2021). Okul öncesi dönem çocuklarının sosyal beceri ve problem davranışları ile teknolojik cihaz kullanımı arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
Pekdoğan, S. (2016). Hikâye temelli sosyal beceri eğitim programının 5-6 yaş çocukların sosyal becerilerinin gelişimine etkisinin incelenmesi. Eğitim ve Bilim Dergisi, 41(183), 305-318. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2016.4618 DOI: https://doi.org/10.15390/EB.2016.4618
Rimm-Kaufman, S. E., & Pianta, R. C. (2000). An ecological perspective on the transition to kindergarten: A theoretical framework to guide empirical research. Journal of Applied Developmental Psychology, 21(5), 491–511. DOI: https://doi.org/10.1016/S0193-3973(00)00051-4
Saitoğlu, R. (2020). Okul öncesi çocukların sosyal becerileri ile problem davranışlar ve akran ilişkilerinin sosyo-demografik değişkenlere göre incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Çağ Üniversitesi.
Samancı, O., & Uçan, Z. (2017). Çocuklarda sosyal beceri eğitimi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(1), 281-288.
Sapsağlam, Ö. (2015). Anasınıfına devam eden çocuklara uygulanan sosyal değerler eğitimi programının sosyal beceri kazanımına etkisinin incelenmesi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
Seyhan, D., & Zincir, H. (2009). Tutuklu/hükümlü gençlerin benlik saygısı düzeyleri ile aile özelliklerinin incelenmesi ve aralarındaki korelasyonun belirlenmesi. Aile ve Toplum, 11(5), 7-24.
Şentürk-Berber, S. (2015). Okul öncesi 5 yaş çocuklarının eğitici drama temelli okula uyum programının değerlendirilmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
Uysal, A., & Kaya-Balkan, İ. (2015). Sosyal beceri eğitimi alan ve almayan okul öncesi çocukların, sosyal beceri ve benlik kavramı düzeyleri açısından karşılaştırılması. Psikoloji Çalışmaları, 35(1), 27-56.
Uysal, İ., & Kılıç, A. F. (2022). Normal dağılım ikilemi. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 12(1), 220-248. DOI: https://doi.org/10.18039/ajesi.962653
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
Wang, Y., & Liu, Y. (2021). The development of internalizing and externalizing problems in primary school: Contributions of executive function and social competence. Child Development, 92(3), 889–903. https://doi.org/10.1111/cdev.13462 DOI: https://doi.org/10.1111/cdev.13462
Webster-Stratton, C., & Reid, J. (2004). Strengthening social and emotional competence in young children—The foundation for early school readiness and success: Incredible years classroom social skills and problem-solving curriculum. Infants & Young Children 17(2), 96-113. DOI: https://doi.org/10.1097/00001163-200404000-00002
Webster-Stratton, C., Reid, J., & Hammond, M. (2001). Social skills and problem-solving training for children with early-onset conduct problems: who benefits? Journal of Child Psychology, 7(42), 943-952. https://doi.org/10.1111/1469-7610.00790 DOI: https://doi.org/10.1111/1469-7610.00790
Wier, A. T. (2001). Alterning social rejected pre-kindergartener’s social status and social behaviour: an intervention strategy [Unpublished doctorate thesis]. The University of Texas.
Yatkın, Ş. (2012). Grupla psikolojik danışma programının tutuklu ve hükümlü gençlerin sosyal becerilerine ve özsaygı düzeylerine ilişkin algılarına etkisi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Kübra Köleoğlu- Miray Dağyar

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Sisteme yüklemiş olunan makalenin kapsamı, sunduğu bulgular ve sonucu ve yorumları konusunda Yaşadıkça Eğitim [YE] dergisi Sahibi, Editör, Editör Yardımcısı, Hakemler ve Editör Kurulu'nun hiçbir sorumluluk taşımadığını kabul ederim.
Makalenin özgün olduğunu, herhangi bir başka dergiye yayımlanmak üzere gönderilmediği, daha önce yayımlanmadığını Yaşadıkça Eğitim [YE] dergisi Editörlüğü'ne beyan ederim.
Başlığı belirtilen makalenin, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasının 22. maddesi gereğince çoğaltma, 23. maddesi gereğince yayma ve 25. maddesi gereğince her türlü taşıyıcı materyal üzerinde veya elektronik ortamda kamuya iletim haklarını Yaşadıkça Eğitim [YE] dergisine karşılıksız, koşulsuz ve süresiz olarak devredildiği, makale ile ilgili devredilen hakların dilediği zaman, mekan ve koşullarda kullanmaya Yaşadıkça Eğitim [YE] dergisinin yayıncısı olarak İstanbul Kültür Üniversitesi'nin yetkili kılınacağını onaylarım.



