Erken Çocuklukta Öz Düzenleme ile Bilişsel Tempo Arasındaki İlişki

Anahtar Kelimeler: Öz düzenleme, Bilişsel tempo, Bilişsel stil, Erken çocukluk dönemi

Özet

Bu araştırmada, çocukların öz düzenleme beceri düzeyi ile bilişsel tempo boyutu arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemine, oransız kademeli örnekleme yöntemiyle belirlenen 2018-2019 eğitim öğretim yılında Uşak merkez ilçesine bağlı anasınıflarında eğitim alan 124, özel anaokulunda eğitim alan 91, resmi anaokullarında eğitim alan 137 okul öncesi dönem çocuğu olmak üzere 352 çocuk dahil edilmiştir. Çalışmada veri toplama aracı olarak Kansas Okul öncesi Çocuklar İçin Düşünsellik-İçtepisellik Ölçeği A formu ve Okul Öncesi Öz Düzenleme Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; öz düzenleme becerisi ile bilişsel tempo arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Çocukların öz düzenleme beceri düzeylerindeki artışla birlikte reflektif olma olasılıkları artarken impulsif olma olasılıklarının azalmakta olduğu saptanmıştır.

Makalenin İndirilme Oranı

Henüz bir indirme işlemi yapılmamıştır.

Referanslar

Adagideli, F. H. (2018). Okul öncesi çocuklarının ilkokula hazır bulunuşluklarının yordayıcısı olarak öz-düzenleme becerilerinin incelenmesi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.

Alloy, L. B., Abramson, L. Y., Keyser, J., Gerstein, R. K. & Sylvia, L. G. (2008). Negative cognitive style. Risk Factors in Depression, 237–262.

Arı, R. (2010). Eğitim psikolojisi: Gelişim ve öğrenme (5 bs.). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

Ault, R. L. (1973). Problem-solving strategies of reflective, impulsive, fast-accurate, and slow-inaccurate children. Child Development, 44(2), 259-266.

Bee, H. & Boyd, D. (2009). Çocuk gelişim psikolojisi (1 bs.) içinde. (O. Gündüz, Çev.). İstanbul: Kaknüs Psikoloji.

Blair, C. (2002). School readiness: Integrating cognition and emotion in a neurobiological conceptualization of children’s functioning at school entry. American Psychologist, 57(2), 111–127.

Boekaerts, M. & Cascallar, M. (2006). How far have we moved toward the integration of theory and practice in self-regulation? Educational Psychology Review, 18, 199-210.

Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E.K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2016). Bilimsel Araştırma Yöntemleri (22.Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.

Calkins, S. D. & Fox, N. A. (2002). Self-regulatory processes in early personality development: A multilevel approach to the study of childhood social withdrawal and aggression. Development and Psychopathology, 14(3), 477–498.

Chen, D. & Singer, R. N. (1992). Self-regulation and cognitive strategies in sport participation. International Journal of Sport Psychology, 23(4), 277-300.

Dağgül, H. C. (2016). Okul öncesi dönem çocuklarının öz düzenleme becerileri ile ebeveynlerin çocuk yetiştirme stilleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Doğu Akdeniz Üniversitesi, Gazimağusa- KKTC.

Danili, E. & Reid, N. (2006). Cognitive factors that can potentially affect pupils' test performance. Chemistry Education Research and Practice, 7, 64-83.

Doğruyol, B., Türküler Aka, B. & Enisoğlu Tilbe, E. (2018). Okul tipinin okul öncesi dönem davranış düzenleme becerilerı üzerindeki etkisi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(1), 23-35.

Durak Demirhan, T. (2012). Bilişsel tempo eğitimi programının 5–6 yaş çocuklarının bilişsel tempoları ve davranış sorunlarına etkisinin incelenmesi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.

Er, S. & Tepeli, K. (2013). Farklı bilişsel tempoya sahip 5-6 yaş grubu çocukların işitsel muhakeme ve işlem becerilerinin incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 30, 117-128.

Ergin, D. Y. (1994). Örnekleme Türleri. M. Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 6, 31-102.

Erol, A. & İvrendi, A. (2018). 4-6 Yaş Çocuklarına Yönelik Öz-Düzenleme Becerileri Ölçeğinin Geliştirilmesi (Anne Formu). Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44, 178-195.

Ertürk, H. G. (2013). Öğretmen çocuk etkileşiminin niteliği ile çocukların öz düzenleme becerisi arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.

Fındık Tanrıbuyurdu, E. (2012). Okul öncesi öz düzenleme ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.

Gander, M. J. & Gardiner H.W. (2001). Çocuk ve ergen gelişimi (4 bs.). (A. Dönmez, N. Çelen ve B. Onur, Çev.) Ankara: İmge Kitabevi.

Gross, J. J. & Thompson, R. A. (2007). Emotion regulation: conceptual foundations. J. J. Gross (Ed.) Handbook of emotion regulation (s. 3-24) içinde. New York: Guilford Press.

Güven, B. (2003). İlköğretim 5.sınıf sosyal bilgiler dersinde alan bağımlılık – alan bağımsızlık bilişsel stil boyutlarına uygun olarak hazırlanan öğretim etkinliklerinin akademik başarı ve tutumlar üzerindeki etkisi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.

Heikkila, A. & Lonka, K. (2006). Studying in higher education: students' approaches to learning, self‐regulation, and cognitive strategies. Studies in Higher Education, 31, 99-117.

Hofmann, W., Schmeichel, B. J. & Baddeley, A. D. (2012). Executive functions and self-regulation. Trends in Cognitive Sciences, 16(3), 174-180.

İleri, G. (2019). Okul öncesi dönem çocukların öz düzenleme becerileri ile akran zorbalığına maruz kalma düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.

Kagan, J. (1965). Reflection-impulsivity and reading ability in primary grade children. Child Development, 36, 609-628.

Kagan, J. (1966). Reflection-impulsivity: The generality and dynamics of conceptual tempo. Journal of Abnormal Psychology, 71, 17-24.

Kagan, J., Pearson, L. & Welch, L. (1966). Conceptual impulsivity and inductive reasoning, Child Development, 37, 583-594

Kandır, A. (2001). Çocuk gelişiminde okul öncesi eğitim kurumlarının yeri ve önemi. Milli Eğitim Dergisi, 151, 102-104.

Karakurt, Ç. (2019). Okul öncesi eğitime devam eden 48-72 aylık çocukların öz düzenleme becerileri ile dil becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi, İstanbul.

Kıyaker, S. (2018). 62-72 ay çocuklarının öz düzenleme becerisi üzerinde eğitici drama programının etkisinin incelenmesi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Okan Üniversitesi, İstanbul.

Koçak Sazlı, E. (2019). Anasınıfı ve bağımsız anaokullarında bulunan öğrenme merkezlerinin öğretmen görüşlerine ve gözleme dayalı olarak incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.

Koçyiğit, S. & Kayılı, G. (2014). Farklı bilişsel tempoya sahip anaokulu çocuklarının ilkokula hazır bulunuşluklarının incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 39(175), 14-26.

Kolcu, Ş. (2014). Farklı bilişsel tempodaki çocukların oyun davranışlarının ve akran ilişkilerinin incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi, Konya.

Lawton, M. P. (2001). Emotion in later life. Current Directions in Psychological Science, 10(4), 120–123.

Luna, B. (2009). The maturation of cognitive control and the adolescent brain. F. Aboitiz ve D. Cosmelli (Ed.), From attention to goal-directed behavior (s. 249-274) içinde. Berlin Heidelberg: Springer-Verlag.

Mercan, M., (2019). Okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 5-6 yaş çocuklarının öz düzenleme becerilerinin okul uyumu ile ilişkisinin incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.

Mercan, M. & Özbey, S. (2020). Okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 5-6 yaş çocuklarının öz düzenleme becerileri ile akademik benlik saygıları ve kişilerarası problem çözme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. International Journal of Contemporary Educational Studies, 6(2), 473-494.

Nietfeld, J. & Bosma, A. (2003). Examining the self-regulation of impulsive and reflective response styles on academic tasks. Journal of Research in Personality, 37(3), 118–140.

Oğuzkan, F., (1981). Eğitim Terimleri Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Oktay, A. (2002). Yaşamın sihirli yılları: Okul öncesi dönem (3 bs.). İstanbul: Epsilon Yayıncılık.

Özgülük, G. (2006). Okul öncesi eğitim kurumlarında tam ve yarım günlük eğitim programlarına göre 5–6 yaş grubu çocuklarının sosyal ve duygusal gelişimlerinin incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.

Rothbart, M. K. & Bates, J. E. (1998). Social, emotional and personality development. W. Damon ve N. Eisenberg (Ed.), Handbook of child psychology (s. 105-176) içinde. New York: Wiley.

Seçer, Z., Sarı, H., Çeliköz, N. & Üre, Ö. (2009). Okul Öncesi Dönemdeki Çocukların Bilişsel Stillerinin Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21, 407-420.

Seçer, Z., Çeliköz, N., Koçyiğit, S., Seçer, F. & Kayılı, G. (2010). Social skills and problem behaviors of children with different cognitive styles who attend preschool education. Australian Journal of Guidance and Counseling, 20(1), 91-98.

Senemoğlu, N. (1994). Okul öncesi eğitim programı hangi yeterlikleri kazandırmalıdır? Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10, 21-30.

Stipek, D., Feiler, R., Daniels, D. & Milburn, S. (1995). Effects of different ınstructional approaches on young children’s achievement and motivation. Child Development, 66(1), 209-223.

Şamlı, H. Ö. (2019). Okul öncesi dönemdeki çocukların öz düzenleme becerileri ile okul olgunluk düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.

Şepitci, M. (2018). Okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 5-6 yaş çocukların öz düzenleme becerilerinin okul uyumu ile ilişkisinin incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.

Smith Donald R., Raver C. C., Hayes T. & Richardson B. (2007). Preliminary constructand concurrent validity of preschool self-regulation assesment (psra) for fieldbased research. Early Childhood Research Quarterly, 22, 173-187. doi.org/10.1016/j.ecresq.2007.01.002

Tekin, H. (2018). Öz düzenleme becerilerinin ilkokula hazır bulunuşluk üzerindeki etkisi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Adnan Menderes Üniversitesi, Aydın.

Tekin, H. & Koçyiğit, S. (2020). Öz düzenleme becerilerinin ilkokula hazırbulunuşluk üzerindeki etkisi. Kastamonu Education Journal, 28(5), 1932-1945.

Temiz, A. (2019). Okul öncesi dönemde davranışsal öz-düzenleme becerilerinin çocuğa ve aileye ilişkin değişkenler ile ebeveyn tutumları açısından incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.

Tilbe, E. (2015). Identifying the relationship between behavior regulation, parenting attitude and behavior problems in preschoolers (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Bahçeşehir Üniversitesi, İstanbul.

Tozduman Yaralı, K. & Güngör Aytar, A. (2017). Okul öncesi dönem çocuklarının davranışlarının öz düzenleme becerileri yönünden incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(3), 856-870.

Trawick Swith, J. (2013). Erken çocukluk döneminde gelişim: Çok kültürlü bir bakış açısı (B. Akman, Çev.). Ankara: Nobel.

Uykan, E. (2019). Ebeveyn tutumları ile çocukların öz düzenlemeleri arasındaki ilişki incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Aydın Üniversitesi, İstanbul.

Ülgen, G. (1995). Eğitim psikolojisi; birey ve öğrenme. Ankara: Alkım Yayınları.

Vigil Colet, A. & Morales Vives, F. (2005). How impulsivity is related to intelligence and academic achievement. The Spanish Journal of Psycholog, 8(2), 199-204.

White, D. R. (1999). The effects of conceptual tempo and learning styles on the reflective thinking and decision making of principals in a multimedia case simulation (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Texas Tech University, Texas.

White, S. H. (2014). The child as agent: issues of cognitive style and personal design in human development. S. Wapner ve J. Demick (Ed.), Field dependence-independence cognitive style across the life span (s. 7-20) içinde. New York and London: Taylor & Francis Group.

Wright, J. C. (1971). The Kansas reflection-impulsivity scale for preschoolers (KRISP). St, Louis: Cemrel, Inc.

Yaralı, K. (2015). Okul öncesi eğitime devam eden 5-6 yaş çocuklarının bilişsel tempolarına göre benlik algılarının incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.

Yaşa Giren, S. (2008). Kendini kontrol eğitiminin okulöncesi çocukların ahlaki ve sosyal kural algıları ile bilişsel tempolarına etkisinin incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi, Konya.

Yıldız, Y. (2019). 5-6 yaş çocuklarının bilişsel tempolarının bazı değişkenlere göre incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.

Zelniker, T. & Jeffrey, W. E. (1979). Attention and cognitive style in children. G. H. Hale ve M. Lewis (Ed.), Attention and cognitive development (s. 275-293) içinde. New York: Plenum Press.

Zimmerman, B. J. (2000). Attainment of self-regulation: a social cognitive perspective. M. Boekaerts, P.R.Pintrich ve M. Seidner (Ed.), Handbook of self-regulation (s. 13-39) içinde. San Diego, CA: Academic Press.

Yayınlanmış
2021-09-09
Nasıl Atıf Yapılır
Yıldız, E., & Koçyiğit, S. (2021). Erken Çocuklukta Öz Düzenleme ile Bilişsel Tempo Arasındaki İlişki. Yaşadıkça Eğitim, 35(2), 477-500. https://doi.org/10.33308/26674874.2021352320
Bölüm
Araştırma Makaleleri