Beslenme Eğitiminin Çocukların Beslenme Kararları ve Akıl Yürütme Örüntüleri Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi

Anahtar Kelimeler: Okul öncesi, Erken çocukluk, Beslenme eğitimi, Karar verme, Akıl yürütme, Akıl yürütme örüntüleri

Özet

Bu araştırmanın amacı, beslenme eğitiminin çocukların beslenme kararlarını ve akıl yürütme örüntülerini nasıl etkilediğini keşfetmektir. Bu durum çalışması, 2020-2021 eğitim öğretim yılı Elazığ ilinde bir anaokulunda öğrenim gören 60-72 aylık sekiz çocuğun katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında örnek menü seçenekleri, haftalık etkinlikler ve video kayıtlar aracılığıyla veriler toplanmıştır. Çocuklar, haftada iki gün olacak şekilde toplamda altı haftalık beslenme eğitimine dâhil edilmişlerdir. Eğitimin b1şında ve sonunda çocuklara sağlıklı, sağlıklı gibi görünen ve sağlıksız olacak şekilde beslenme uzmanı tarafından hazırlanmış olan kahvaltı, öğlen ve akşam yemeği menüleri sunulmuştur. Çocukların üç alternatifli menülerden birini seçmeleri istenmiştir. Eğitim öncesi ve sonrasında çocukların kararları -1, 0, 1 şeklinde puanlandırılırken akıl yürütme örüntülerini analitik rubrik aracılığıyla değerlendirilmiştir. Sonuçlar, beslenme eğitiminin çocukların menü seçimlerini olumlu etkilediğini ve onların daha mantıksal akıl yürütmeler yapmalarını sağladığını göstermiştir. Bu sonuçlar, literatür temelli olarak derinlemesine tartışılmış ve pedagojik önerilerde bulunulmuştur.

Makalenin İndirilme Oranı

Henüz bir indirme işlemi yapılmamıştır.

Referanslar

Adal, E. E. (2019). Investigation of preservice science teachers' nature of science understanding and decision making on socioscientific issue through the fractal model (Yayınlanmamış doktora tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara.

Akbaş, M., & Çetin, P. S. (2018). The investigation of gifted students' argumentation level and ınformal reasoning related to socioscientific ıssues. Necatibey Faculty of Education Electronic Journal of Science & Mathematics Education, 12(1), 339-360.

Albe, V. (2008). When scientific knowledge, daily life experience, epistemological and social considerations intersect: Students’ argumentation in group discussions on a socio-scientific issue. Research in Science Education, 38(1), 67-90.

Aldubayan, K. (2020). Teachers' perspectives on nutrition education in boys' public high schools in Riyadh, Saudi Arabia. Eastern Mediterranean Health Journal, 26(2), 170-175.

Arcan, C., Hannan, P. J., Himes, J. H., Fulkerson, J. A., Rock, B. H., Smyth, M., & Story, M. (2013). Intervention effects on kindergarten and first-grade teachers' classroom food practices and food-related beliefs in American Indian reservation schools. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 113(8), 1076-1083.

Aydın, Ö., & Kaptan, F. (2014). Fen-teknoloji öğretmen adaylarının eğitiminde argümantasyonun biliş üstü ve mantıksal düşünme becerilerine etkisi ve argümantasyona ilişkin görüşler. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 4(2), 163-188.

Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır?. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388.

Başkale, H. (2016). Determination of validity, reliability and sample size in qualitative studies. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28.

Berge, J. M. (2009). A review of familial correlates of child and adolescent obesity: what has the 21st century taught us so far?. International Journal of Adolescent Medicine and Health, 21(4), 457-483.

Birch, L. L., & Doub, A. E. (2014). Learning to eat: birth to age 2 y. The American Journal of Clinical Nutrition, 99(3), 723-728.

Black, R. E., & Heidkamp, R. (2018). Causes of stunting and preventive dietary interventions in pregnancy and early childhood. Colombo J., Koletzko B. & Lampl M. (Ed.), Recent Research in Nutrition and Growth (s. 105-113) içinde. Karger Publishers.

Bredekamp, S. (2015). Effective practices in early childhood education: Building a foundation. Upper Saddle River, NJ: Pearson.

Briggs, M., Fleischhacker, S., & Mueller, C. G. (2010). Position of the American dietetic association, school nutrition association, and society for nutrition education: Comprehensive school nutrition services. Journal of Nutrition Education and Behavior, 42(6), 360-371.

Chen, L. C., Chen, Y. H., & Ma, W. I. (2017). Effects of integrated information literacy on science learning and problem-solving among seventh-grade students. Malaysian Journal of Library & Information Science, 19(2), 35-51.

Contento, I., Balch, G. I., Bronner, Y. L., Lytle, L. A., Maloney, S. K., Olson, C. M., & Swadener, S. S. (1995). Theoretical frameworks or models for nutrition education. Journal of Nutrition Education, 27(6), 287-90.

Creswell, J. W. (2003). Research design: qualitative, quantitative and mixed methods approaches. California: Sage Publications.

Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2016). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage Publications.

Çapkınoğlu, E. (2015). 7. sınıf öğrencilerinin yerel sosyobilimsel konularda oluşturdukları argümantasyonların kalitesi ve karar verirken dikkate aldıkları faktörlerin incelenmesi (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.

Dahm, C. C., Chomistek, A. K., Jakobsen, M. U., Mukamal, K. J., Eliassen, A. H., Sesso, H. D., ... & Chiuve, S. E. (2016). Adolescent diet quality and cardiovascular disease risk factors and incident cardiovascular disease in middle‐aged women. Journal of the American Heart Association, 5(12), 35-83.

Davies, D., Howe, A., Collier, C., Digby, R., Earle, S., & McMahon, K. (2003). Teaching science, design and technology in the early years. David Fulton Publishers.

Dawson, V., & Venville, G. (2020). Testing a methodology for the development of socioscientific issues to enhance middle school students’ argumentation and reasoning. Research in Science & Technological Education, 1-16. https://doi.org/10.1080/02635143.2020.1830267

Dawson, V., & Venville, G. J. (2009). High‐school Students’ Informal Reasoning and Argumentation about Biotechnology: An indicator of scientific literacy?. International Journal of Science Education, 31(11), 1421-1445.

Demirtaş, V. Y., & Sucuoğlu, H. (2009). In the early childhood period children's decision-making processes. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 1(1), 2317-2326.

Dietz, W. H. (2004). Overweight in childhood and adolescence. New England Journal of Medicine, 350(9), 855-857.

Dobbins, D., McCready, M., & Rackas, L. (2016). Unequal access: Barriers to early childhood education for boys of color. Princeton, NJ: Robert Wood Johnson Foundation.

Duyff, R. L. (2012). American dietetic association complete food and nutrition guide. Houghton Mifflin Harcourt.

Erol, F. Z. (2017). Çoklu zekâ kuramına dayalı beslenme eğitiminin okul öncesi eğitim kurumuna devam eden 60-72 ay grubundaki çocukların beslenme alışkanlıklarına etkisinin incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Konya.

Flick, U. (2018). Designing qualitative research. Sage Publications.

Gao, S., Wei, Y., Bai, J., Lin, C. & Li, H. (2009). Young children's affective decision-making in a gambling task: Does difficulty in learning the gain/loss schedule matter?. Cognitive Development, 24(2), 183-191.

Garon, N., & Moore, C. (2004). Complex decision-making in early childhood. Brain and Cognition, 55(1), 158-170.

Goloğlu, S. (2009). Fen eğitiminde sosyo-bilimsel aktivitelerle karar verme becerilerinin geliştirilmesi: Dengeli beslenme (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.

Gökçay, G., & Garipağaoğlu, M. (2002). Çocukluk ve ergenlik döneminde beslenme. Saga yayınları.

Guba, E. G., & Lincoln, Y. S. (1982). Epistemological and methodological bases of naturalistic inquiry. ECTJ, 30(4), 233-252.

Hancock, D. R., & Algozzine, B. (2006). Doing case study research: A practical guide for beginners researchers. New York: Teachers College.

Herman, B. C., Zeidler, D. L., & Newton, M. (2018). Students’ emotive reasoning through place-based environmental socioscientific issues. Research in Science Education, 50, 2081-2109.

Houser, J. (2015). Nursing research: reading, using, and creating evidence. Burlington: Jones ve Bartlett Learning.

Hu, C., Ye, D., Li, Y., Huang, Y., Li, L., Gao, Y., & Wang, S. (2010). Evaluation of a kindergarten-based nutrition education intervention for pre-school children in China. Public Health Nutrition, 13(2), 253-260.

Işkın, M., & Sarıışık, M. (2017). Öğrencilerin besin tüketim alışkanlıkları üzerine bir araştırma. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 1(1), 33-42.

Jaime, P. C., & Lock, K. (2009). Do school based food and nutrition policies improve diet and reduce obesity?. Preventive Medicine, 48(1), 45-53.

Jung, T., Huang, J., Eagan, L., & Oldenburg, D. (2019). Influence of school-based nutrition education program on healthy eating literacy and healthy food choice among primary school children. International Journal of Health Promotion and Education, 57(2), 67-81.

Karamanlı, E. (2019). Sosyobilimsel konularda sınıf içi destekli blog uygulamaları ile ortaokul öğrencilerinin argümantasyon düzeylerinin ve informal akıl yürütme örüntülerinin incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Mersin Üniversitesi, Mersin.

Kasnakoğlu, H. ,& Ülgüray, D. (2003). Ulusal Gıda ve Beslenme Stratejisi Çalışma Grubu Raporu. İktisadi Sektör ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü, Devlet Planlama Teşkilatı, (2670).

Kikafunda, J. K., & Tumwine, J. K. (2006). Diet and socio-economic factors and their association with the nutritional status of pre-school children in a low income suburb of Kampala City, Uganda. East African medical journal, 83(10), 565-574.

Klosterman, M. L., & Sadler, T. D. (2010). Multi‐level assessment of scientific content knowledge gains associated with socioscientific issues‐based instruction. International Journal of Science Education, 32(8), 1017-1043.

Kobak C. (2009) Okul öncesi dönemde (3-6 yaş) ana çocuk sağlığı ve anaokulundaki çocukların beslenme özelliklerinin karşılaştırılması (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi, İstanbul

Koç, M. (2020). Okul öncesi çocuklara verilen beslenme eğitimi sonrasında çocukların beslenme bilgi ve davranışları üzerine etkisinin değerlendirilmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Aydın.

Koçyiğit, A. (2015). Fen bilimleri öğretmenlerinin genetiği değiştirilmiş organizmalar (GDO) ve ürünleri konusunda bilgi düzeyleri, öz yeterlik inançları, tutum ve risk algılarının belirlenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun.

Kutluay-Merdol, T. (2012). Küreselleşmenin beslenme biçimine etkilerinin tarihsel gelişim bakış açısı ile değerlendirilmesi. T. Kutluay-Merdol (Ed.), Beslenme antroplojisi içinde (s. 17–33). Ankara: Hatipoğlu Basım ve Yayım.

Kutluca, A. Y. (2021). An investigation of elementary teachers' pedagogical content knowledge for socioscientific argumentation: The effect of a learning and teaching experience. Science Education. 105(4), 743-775.

Kutluca, A. Y., & Aydın, A. (2017). Changes in pre-service science teachers’ understandings after being involved in explicit nature of science and socioscientific argumentation processes. Science & Education, 26(6), 637-668.

Lanuza, F., Morales, G., Hidalgo-Rasmussen, C., Balboa-Castillo, T., Ortiz, M. S., Belmar, C., & Muñoz, S. (2020). Association between eating habits and quality of life among Chilean university students. Journal of American College Health, 1-7.

Lee, Y. C. (2007). Developing decision-making skills for socio-scientific issues. Journal of Biological Education, 41(4), 170-177.

Li, F., Yuan, Y., Xu, X., Chen, J., Li, J., He, G., & Chen, B. (2020). Nutrition education practices of health teachers from shanghai k-12 schools: The current status, barriers and willingness to teach. International journal of Environmental Research and Public Health, 17(1), 86-95.

Mata, F., Sallum, I., Moraes, P. H. P. D., Miranda, D. M., & Malloy-Diniz, L. F. (2013). Development of a computerised version of the Children's Gambling Task for the evaluation of affective decision-making in Brazilian preschool children. Estudos de Psicologia (Natal), 18(1), 151-157.

Mennella, J. A., Nicklaus, S., Jagolino, A. L., & Yourshaw, L. M. (2008). Variety is the spice of life: strategies for promoting fruit and vegetable acceptance during infancy. Physiology & Behavior, 94(1), 29-38.

Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber. Nobel Yayıncılık.

Miles, M. B., & Huberman, A. M. (2016). Genişletilmiş bir kaynak kitap: Nitel veri analizi (S. Akbaba-Altun ve A. Ersoy, Çev. Ed.) Ankara: Pegem Akademi.

Murray, D. J., Boyle, W. A., Beyatte, M. B., Knittel, J. G., Kerby, P. W., Woodhouse, J., & Boulet, J. R. (2018). Decision-making skills improve with critical care training: Using simulation to measure progress. Journal of Critical Care, 47, 133-138.

Neelon, S. E. B., & Briley, M. E. (2011). Position of the American Dietetic Association: benchmarks for nutrition in child care. Journal of the American Dietetic Association, 111(4), 607-615.

Obalı, H. (2009). Okulöncesi eğitimi almakta olan altı yaş grubu çocuklarına verilen proje yaklaşımıyla beslenme eğitiminin beslenme bilgi düzeyine etkisi (Yayınlanmamış doktora tezi). Selçuk Üniversitesi, Konya.

Onbaşı, Z. Ç. (2017). Adölesan voleybol oyuncularının beslenme bilgi düzeyleri, beslenme durumları ile sıvı tüketimlerine beslenme eğitiminin etkisi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Başkent Üniversitesi, Ankara.

Osborne, J. (2014). Teaching scientific practices: Meeting the challenge of change. Journal of Science Teacher Education, 25(2), 177-196.

Ozden, M. (2020). Elementary school students’ ınformal reasoning and ıts’ quality regarding socio-scientific ıssues. Eurasian Journal of Educational Research, 20(86), 61-84.

Ozturk, N., & Yilmaz-Tuzun, O. (2017). Preservice science teachers’ epistemological beliefs and informal reasoning regarding socioscientific issues. Research in Science Education, 47(6), 1275-1304.

Panunzio, M.F., Antoniciello, A., Pisano, A., & Dalton, S. (2007). Nutrition education intervention by teachers may promote fruit and vegetable consumption in Italian students. Nutrition Research, 27(9), 524-528.

Pekdoğan, S. (2015). Karar verme becerileri eğitim programının 5-6 Yaş çocuklarının karar verme becerileri üzerindeki etkisinin incelenmesi (Yayınlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.

Pekdoğan, S., & Ulutaş, İ. (2018). Karar verme becerileri eğitim programının okul öncesi dönem çocuklarının karar verme becerileri üzerindeki etkisi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(1), 230-244.

Pratiwi, S., Prahani, B. K., Suryanti, S., & Jatmiko, B. (2019). The effectiveness of PO2E2W learning model on natural science learning to improve problem solving skills of primary school students. Journal of Physics: Conference Series: IOP Publishing.

Ransley, J. K., Taylor, E. F., Radwan, Y., Kitchen, M. S., Greenwood, D. C., & Cade, J. E. (2010). Does nutrition education in primary schools make a difference to children’s fruit and vegetable consumption?. Public Health Nutrition, 13(11), 1898-1904.

Ruel, M. T., & Alderman, H. (2013). Nutrition-sensitive interventions and programmes: how can they help to accelerate progress in improving maternal and child nutrition?. The Lancet, 382(9891), 536-551.

Sabbağ, Ç. (2011). İlköğretim öğrencilerine verilen beslenme eğitiminin beslenme tutum ve davranışlarına etkisinin değerlendirilmesi. Gıda Teknolojileri Elektronik Dergisi, 6(3), 1-13.

Sadler, T. D. (2004). Informal reasoning regarding socioscientific issues: A critical review of research. Journal of Research in Science Teaching, 41(5), 513-536.

Sadler, T. D., & Fowler, S. R. (2006). A threshold model of content knowledge transfer for socioscientific argumentation. Science Education, 90(6), 986-1004.

Sadler, T. D., & Zeidler, D. L. (2005). The significance of content knowledge for informal reasoning regarding socioscientific issues: Applying genetics knowledge to genetic engineering issues. Science Education, 89(1), 71-93.

Savage, J. S., Peterson, J., Marini, M., Bordi Jr, P. L., & Birch, L. L. (2013). The addition of a plain or herb-flavored reduced-fat dip is associated with improved preschoolers' intake of vegetables. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 113(8), 1090-1095.

Schwartz, D., Dodge, K. A., Pettit, G. S., & Bates, J. E. (2000). Friendship as a moderating factor in the pathway between early harsh home environment and later victimization in the peer group. Developmental Psychology, 36(5), 646-662.

Sharma, S. V., Hedberg, A. M., Skala, K. A., Chuang, R. J., & Lewis, T. (2015). Feasibility and acceptability of a gardening-based nutrition education program in preschoolers from low-income, minority populations. Journal of Early Childhood Research, 13(1), 93-110.

Sicimoğlu, B. (2020). 7. sınıf öğrencilerinin bilimsel okuryazarlık düzeylerinin sosyobilimsel konu temelli informal akıl yürütme düzeylerine göre incelenmesi: Bir karma yöntem araştırması. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 52(52), 137-158.

Slaughter, V., & Ting, C. (2010). Development of ideas about food and nutrition from preschool to university. Appetite, 55(3), 556-564.

Şen, B. (2020). 1-5 yaş çocukların beslenme durumlarının antropometrik ölçümler ve ailelerin beslenme bilgisi sağlık okuryazarlığı durumları ile değerlendirilmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi, İstanbul.

Tallon, J. M., Dias, R. S., Costa, A. M., Narciso, J., Barros, A., & Silva, A. J. (2020). Pilot evaluation of an interactive multimedia platform to provide nutrition education to Portuguese adolescents. European Journal of Public Health, 30(2), 353-357.

Tatlow-Golden, M., Hennessy, E., Dean, M., & Hollywood, L. (2013). ‘Big, strong and healthy’. Young children’s identification of food and drink that contribute to healthy growth. Appetite, 71, 163-170.

Uzşen, H. (2016). Okul çağı çocuklarının beslenme alışkanlıklarının değerlendirilmesi ve oyunla beslenme eğitiminin beslenme alışkanlıklarına etkisi. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Ege Üniversitesi, İzmir.

Venville, G. J., & Dawson, V. M. (2010). The impact of a classroom intervention on grade 10 students' argumentation skills, informal reasoning, and conceptual understanding of science. Journal of Research in Science Teaching, 47(8), 952-977.

Wyse, R., Campbell, E., Nathan, N., & Wolfenden, L. (2011). Associations between characteristics of the home food environment and fruit and vegetable intake in preschool children: a cross-sectional study. BMC public health, 11(1), 1-10.

Yang, F. Y., & Anderson, O. R. (2003). Senior high school students' preference and reasoning modes about nuclear energy use. International Journal of Science Education, 25(2), 221-244.

Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.

Yin, R. K. (2011). Applications of case study research. Sage Publications.

Zarnowiecki, D., Dollman, J., & Sinn, N. (2011). A tool for assessing healthy food knowledge in 5–6-year-old Australian children. Public Health Nutrition, 14(7), 1177-1183.

Zeidler, D. L., & Nichols, B. H. (2009). Socioscientific issues: Theory and practice. Journal of Elementary Science Education, 21(2), 49-58.

Zeidler, D. L., Herman, B. C., & Sadler, T. D. (2019). New directions in socioscientific issues research. Disciplinary and Interdisciplinary Science Education Research, 1(1), 1-9.

Zembat, R., & Unutkan, P. Ö. (2005). Problem çözme becerilerinin gelişimi: Gelişim ve eğitimde yeni yaklaşımlar. Morpa Yayınları, İstanbul.

Yayınlanmış
2021-09-09
Nasıl Atıf Yapılır
Yıldırım Süt, Özge, & Kutluca, A. (2021). Beslenme Eğitiminin Çocukların Beslenme Kararları ve Akıl Yürütme Örüntüleri Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi. Yaşadıkça Eğitim, 35(2), 594-620. https://doi.org/10.33308/26674874.2021352333
Bölüm
Araştırma Makaleleri