Üniversite Öğrencilerinin Kayırmacılık Kavramına İlişkin Metaforik Algıları

Anahtar Kelimeler: Kayırmacılık, Ayrımcılık, Eşitsizlik, Adaletsizlik, Liyakat

Özet

Araştırmanın amacı üniversite öğrencilerinin kayırmacılık kavramını nasıl kavramsallaştırdıklarını ve algıladıklarını metaforlar aracılığı ile belirlemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji yaklaşımı benimsenmiş, katılımcıların seçilmesinde ise kolay örnekleme tekniği kullanılmıştır. Araştırmada 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Muş Alparslan Üniversitesinde öğrenim gören toplam 159 öğrenci yer almıştır. Üniversite öğrencilerine metafor cümlesi online olarak gönderilmiştir. Verilerin analizinde “içerik analizi” tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre üniversite öğrencilerinin ürettiği metaforlar ile oluşturulan kategorilerin toplam sekiz kategori başlığı altında yer aldığı görülmüştür. Sonuç olarak Muş Alparslan Üniversitesi öğrencilerinin ifadelerinden hareketle kayırmacılığın, büyük zararları olan, sosyal bir davranış bozukluğu olduğu ve toplumun çoğunu olumsuz etkilediği sonucuna varılmıştır.

Makalenin İndirilme Oranı

Henüz bir indirme işlemi yapılmamıştır.

Referanslar

Abdalla, F. H., Maghrabi, S. & Raggad, G. B. (1998). Assessing the perceptions of human resource managers toward nepotism: A cross‐cultural study. International Journal of Manpower, 19(8), 554- 570.

Akalan, A. (2006). Türk kamu hizmetinde iyi yönetim ve yolsuzlukla mücadele. (Yayımlanmamış doktora tezi). Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.

Akbaşlı, S., Erçetin, Ş. Ş. & Kubilay, S. (2019). Relationship between prospective teachers’ deontic justice attitudes and academic dishonesty tendencies. South African Journal of Education, 39(3), 1622.

Aktan, C. C. (2001). Siyasal ahlak ve siyasal yozlaşma. C. C. Aktan (Ed.), Yolsuzlukla mücadele stratejileri (s. 51 – 69) içinde. Ankara: Hak – İş Yayınları.

Araslı, H., & Tümer, M. (2008). Nepotism, favoritism, and cronyism: A study of their effects on job stress and job satisfaction in the banking industry of North Cyprus. Social Behavior and Personality, 36(9), 1237 – 1250.

Argon, T. (2016). Öğretmen görüşlerine göre ilkokullarda yöneticilerin kayırmacılık davranışları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 24(1), 233-250.

Arslan, M. M., & Bayrakçı, M. (2006). Metaforik düşünme ve öğrenme yaklaşımının eğitim-öğretim açısından incelenmesi. Milli Eğitim, 35(171), 100–108.

Asunakutlu, T. (2010). Kayırmacılığın temelleri: Benzerlik ve benzemezlik. R. Erdem (Ed.), Yönetim ve örgüt açısından kayırmacılık içinde. (s. 41 – 60). İstanbul: Beta Yayıncılık.

Asunakutlu, T., & Avcı, U. (2010). Aile işletmelerinde nepotizm algısı ve iş tatmini ilişkisi üzerine bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(2), 93-109.

Aycan, Z., & Kanungo, R., N. (2000). Toplumsal kültürün kurumsal kültür ve insan kaynakları uygulamaları üzerine etkileri. Zeynep Aycan, (Ed.), Akademisyenler ve profesyoneller bakış açısıyla Türkiye’de yönetim, liderlik ve insan kaynakları uygulamaları, (s. 25 – 53) içinde. Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları.

Aydoğan, İ. (2009). Favoritism in the Turkish Educational System: Nepotism, cronyism, and patronage. Educational Policy Analysis and Strategic Research, 4(1), 19-35.

Aytaç, Ö. (2010a). Kayırmacı ilişkilerin sosyolojik temeli. R. Erdem (Ed.), Yönetim ve örgüt açısından kayırmacılık (s. 3 – 26) içinde. İstanbul: Beta Yayıncılık.

Aytaç, Ö. (2010b). Bürokratik kayırmacılık: Enformel bağlayıcılıkların yönetim ilişkilerine etkisi. R. Erdem (Ed.), Yönetim ve örgüt açısından kayırmacılık (s. 86-109) içinde. İstanbul: Beta Yayıncılık.

Balcı, A. (2016). Sosyal bilimlerde araştırma yöntem teknik ve ilkeler. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.

Bayhan, V. (2002). Demokrasi ve sivil toplum örgütlerinin engelleri: Patronaj ve nepotizm. Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 26(1), 1-13.

Berkman, Ü. (1983). Azgelişmiş ülkelerde kamu yönetiminde yolsuzluk ve rüşvet. Ankara: Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Yayınları.

Bletzer, K. V. (2015). Visualizing the qualitative: Making sense of written comments from an evaluative satisfaction survey. Journal of Educational Evaluation for Health Professions, 12(12), 1-8.

Büte, M. (2011). Kayırmacılığın çalışanlar üzerine etkileri ile insan kaynakları uygulamaları ilişkisi: Türk kamu bankalarına yönelik bir araştırma. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(1), 383 – 404.

Büte, M., & Tekarslan, E. (2010). Nepotizmin çalışanlar üzerine etkileri: Aile işletmelerine yönelik bir saha araştırması, Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(1), 1-21.

Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2008). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.

Creswell, J. W. (2017). Araştırma deseni nitel nicel ve karma yöntem yaklaşımları. S. B. Demir, (Çev. Ed.), 3. Baskı, Ankara: Eğiten Kitap.

Çarıkçı, İ. H. & Arslan, E. T. (2010). Türk yönetim geleneğinde kayırmacılığın tarihi seyri. R. Erdem (Ed.), Yönetim ve örgüt açısından kayırmacılık (s. 27 – 39) içinde. İstanbul: Beta Yayıncılık.

Çelik, K.& Erdem, A. R. (2012). Üniversitede çalışan idari personele göre “Kayırmacılık”. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 11, 23-30.

Çoban, O. (1999). Bir siyasal yozlaşma türü olarak rüşvet ve ekonomik etkileri. Cumhuriyet Üniversitesi, iktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 13(1), 173-193.

Demirbilek, N. (2020). Üniversite öğrencilerinin gözüyle üniversite kavramı. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 16(Eğitim Bilimleri Özel sayısı), 5585 – 5607.

Demirbilek, N. (2021a). Üniversite öğrencilerinin uzaktan öğretime ilişkin metaforik algıları/Metaphoric perceptions of university students on distance education. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(1), 1-15.

Demirbilek, N. (2021b). Türk kültüründe kayırmacılık: Teori araştırma ve uygulama. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.

Demirbilek, N., & Korkmaz, C. (2021), C. Study concept as a metaphor from the lenses of university students. African Educational Research Journal, 9(1), 227-236.

Demirtaş, H., & Demirbilek, N. (2019). Okul müdürlerinin kayırmacı davranışlarının öğretmenlerin örgütsel adalet algıları ile müdüre güvene etkisi. B.U. Journal of Social Sciences Institute/B.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(17), 111-142.

Demirtaş, H., & Çoban, D. (2014). Üniversite öğrencilerinin, üniversite ve fakülte kavramlarına ilişkin metaforları (İnönü Üniversitesi örneği). Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(1), 113-144.

Ekmekçi, M. (2014). Değişim mühendisliği, nepotizm ve mobbingin çalışan performansı üzerindeki etkisi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Beykent Üniversitesi, İstanbul.

Erben, G., S. (2004). Toplumsal kültür aile kültürü etkileşimi bağlamında paternalizm boyutuyla işletme kültürü: Türkiye örneği, 1. Aile İşletmeleri Kongresi Bildirileri, 17-18 Nisan 2004, T. Koçel, (Ed.), İstanbul: İstanbul Kültür Üniversitesi Yayınları: 345-356.

Erdem, R. (2010). Kayırmacılık/ayrımcılık. R. Erdem (Ed.), Yönetim ve örgüt açısından kayırmacılık (s. 1 – 2.) içinde. İstanbul: Beta Yayıncılık.

Erden, P. S. (2014). Paternalistik liderlik ile iş ayrımcılığı algısı ve kayırmacılık (nepotizm) arasındaki ilişki. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Yeditepe Üniversitesi, İstanbul.

Fraenkel, J. R., Wallen, N. E. & Hyun, H. H. (1993). How to design and evaluate research in education (Vol. 7). New York: McGraw-Hill.

Geçer, A. (2015). Liselerde çalışan öğretmenlerin kayırmacılık ve örgütsel destek algı düzeyleri (Muğla ili örneği). (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi. Muğla

Güveli, E., İpek, A. S., Atasoy, E. & Güveli, H. (2011). Sınıf öğretmeni adaylarının matematik kavramına yönelik metafor algıları. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education, 2(2), 140-159.

Hofstede, G. & Hofstede, G. (2005). Cultures and organizations: Software of the mind, revised and expanded (2nd Ed.). New York: McGraw-Hill.

İlhan, S. &Aytaç, Ö. (2010). Türkiye’de kayırmacı eğilimlerin oluşmasında toplumsal ve kültürel yapının rolü. R. Erdem (Ed.), Yönetim ve örgüt açısından kayırmacılık (s. 61 – 83.) içinde. İstanbul: Beta Yayıncılık.

Kalyoncu, R. (2012). Görsel sanatlar öğretmeni adaylarının öğretmenlik kavramına ilişkin metaforları. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(20), 471-484.

Karakaş, M. & Çak, M. (2007). Yolsuzlukla mücadelede uluslararası kuruluşların rolü. Maliye Dergisi, 153, 74-101.

Karaköse, T. (2014). The effects of nepotism, cronyism and political favoritism on the doctors working in public hospitals. Ethno Med, 8(3), 245-250.

Karataş, A. (2013). Otel işletmelerinde kronizmin iş tatmini ve işten ayrılma niyeti üzerine etkisi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Balıkesir Üniversitesi, Balıkesir.

Kayabaşı, Y. (2005). Politik yozlaşmaya çözüm olarak anayasal iktisat. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Çukurova Üniversitesi, Adana.

Keleş, H. N., Özkan, T. K. & Bezirci, M. (2011). A study on the effects of nepotism, favoritism, and cronyism on organizational trust in the auditing process in family businesses in Turkey. International Business & Economics Research Journal, 10(9), 9-16.

Kılcan, B. (2017). Metafor ve eğitimde metaforik çalışmalar için bir uygulama rehberi. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.

Kim, K. (2007). Favoritism and reverse discrimination. European Economic Review, 51(1), 101-123.

Kurtoğlu, A. (2012). Siyasal örgütler ve sivil toplum örgütleri bağlamında hemşehrilik ve kollamacılık. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 67(1), 141 – 169.

Küçükkaraduman, E. (2006). İlköğretim okul müdürlerinin etik davranışlarının incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.

Kwon, I. (2006). Endogenous favoritism in organizations. University of Michigan Topics in Theoretical Economics, 6(1), 1-24.

Lakoff, G. &Johnson, M. (2015). Metaforlar: Hayat, anlam ve dil. (G. H. Demir, Çev.). İstanbul: İthaki.

Loewe, M., Blume, J. & Speer, J. (2008). How favoritism affects the business climate: Empirical evidence from Jordan. Middle East Journal, 6(2), 259–276.

Miles, M. & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage Publications.

Nalçacı, A. & Bektaş, F. (2012). Öğretmen adaylarının okul kavramına ilişkin algıları. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(1), 239-258.

Özdemir, M. (2012). Lise öğrencilerinin metaforik okul algılarının çeşitli değişkenler bakımından incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 37(163), 96-109.

Özkanan, A. & Erdem, R. (2014). Yönetimde kayırmacı uygulamalar: Kavramsal bir çerçeve. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(20), 179-206.

Özler, D. E. & Büyükarslan, A. B. (2011). The overall outlook of favoritism in organizations: A literature review. International Journal of Business and Management Studies, 3(1), 275-285.

Özler, H., Özler, E. D. & Gümüştekin, G. E. (2007). Aile işletmelerinde nepotizmin gelişim evreleri ve kurumsallaşma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17, 437-450.

Özsemerci, K. (2002). Türk kamu yönetiminde yolsuzluklar nedenleri zararları ve çözüm önerileri. Ankara: TC. Sayıştay Başkanlığı Yayını.

Paşa, S., F. (2000). Türkiye ortamında liderlik özellikleri. Zeynep Aycan, (Ed.), Akademisyenler ve profesyoneller bakış açısıyla Türkiye’de yönetim, liderlik ve insan kaynakları uygulamaları (s. 225 – 241.) içinde. Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları.

Patton, M. Q. (2014). Qualitative research and evaluation methods: Integrating theory and practice. Sage Publications.

Polat, R. (2013). Ortaöğretim kurumlarında kronizm algısının örgütsel güven üzerindeki etkisi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Fırat Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Elazığ.

Polat, S. & Kazak, E. (2014). Okul yöneticilerinin kayırmacı tutum ve davranışları ile öğretmenlerin örgütsel adalet algıları arasındaki ilişki. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 20(1), 71-92.

Saban, A. (2008). Okula ilişkin metaforlar. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 14(3), 459-496.

Sargut, A. S. (2010). Kültürler arası farklılaşma ve yönetim. İstanbul: İmge Kitabevi.

Schram, T. H. (2003). Conceptualizing qualitative inquiry. Upper Saddle River, NJ: Merrill Prentice Hall.

Sakçak, A., Arslan, Y., ve Polat, S. (2021). Favoritism behaviors of school principals: teachers’ perceptions on the causes and consequences of favoritism in Turkey. Educational Studies, 1-19.

TDK. (2021). Türk Dil Kurumu. Mart 3, 2021 tarihinde http://www.tdk.gov.t. adresinden erişildi.

Tepebaşılı, F. (2013). Metafor yazıları. Konya: Çizgi Kitabevi.

Uçar, A. (2016). Yöneticilerin kayırmacı davranışlarının, örgütsel muhalefet üzerindeki etkisi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Siirt Üniversitesi, Siirt.

Yalçın, M. & Erginer, A. (2012). Metaphoric perception of principals in primary schools. Journal of Teacher Education and Educators, 1(2), 229-256.

Yıldırım, A. & Şimşek H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (10. bs), Ankara: Seçkin Yayınevi.

Zeytinoğlu, E. (2010). Ayrımcılık yasağına genel bir bakış. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(18), 115-134.

Yayınlanmış
2021-09-09
Nasıl Atıf Yapılır
Demirbilek, N. (2021). Üniversite Öğrencilerinin Kayırmacılık Kavramına İlişkin Metaforik Algıları. Yaşadıkça Eğitim, 35(2), 367-381. https://doi.org/10.33308/26674874.2021352292
Bölüm
Araştırma Makaleleri